Bu derste kanun sözcüğünün yasa anlamı işlenir. Öğrencilerden önce bir metinde kanunun kendisinden mi, başlığından mı söz edildiğini belirlemelerini isteyin. Ardından aynı biçimin farklı görevlerini karşılaştırın; örnekler herhangi bir gerçek kanunun içeriğini öğretmez.
Temel fikir
Kanun adında son ünsüz korunur; ünsüz yumuşaması olmaz: kanunu, kanuna, kanunda, kanundan. Son ünlüye bağlı olarak kanunum ve kanunun biçimleri oluşur; çoğul eki eklendiğinde ise kanunlar → kanunlarımız olur. Belirtme durumundaki bu kanunu inceliyoruz ile üçüncü kişi iyeliğini taşıyan onun kanunu örneklerini yan yana gösterin. Öğrencinin yalnızca ekleri sıralamasını değil, biçimin cümledeki görevini açıklamasını isteyin.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | kanun |
| Belirtme durumu | kanunu |
| Yönelme durumu | kanuna |
| Bulunma durumu | kanunda |
| Ayrılma durumu | kanundan |
| Tamlayan eki | kanunun |
| Araç / birliktelik | kanunla |
| Çoğul | kanunlar |
| Birinci tekil kişi iyeliği | kanunum |
| İkinci tekil kişi iyeliği | kanunun |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği | kanunu |
| Birinci çoğul kişi iyeliği | kanunumuz |
| İkinci çoğul kişi iyeliği | kanununuz |
| Üçüncü çoğul kişi iyeliği | onların kanunları |
| Çoğul + birinci çoğul kişi iyeliği | kanunlarımız |
| Çoğul + iyelik + ayrılma | kanunlarımızdan |
Örnekler
- Bu kanunu birlikte inceliyoruz.
- Metinde iki kanundan söz ediliyor.
- Öğrenciler kanunun başlığını tartışıyor.
- Bu kanuna ilişkin soruları derste tartışacağız.
- Bu kavram kanunda nasıl tanımlanıyor?
- Yazar, romanındaki ülkenin kanunlarını kendisi tasarlıyor.
- Kanunların dili bazen okurları zorluyor.
- kanunlarımızdankanunlarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Kanunun biçimini her yerde ikinci tekil kişi iyeliği saymak anlamı değiştirir. Kanunun başlığı tamlamasında ilk sözcük tamlayan eki taşır; senin kanunun ifadesinde ise aynı biçim ikinci tekil kişi iyeliğidir. Öğrenci bu kanunu ile bu kanunun başlığı ifadelerini ayırırken son n sesini atlamamalıdır.
Kendin dene
Birlikte incelenecek belirli kanunu belirtin; boşluğa uygun çekimli biçimi yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kanunu
kanunu: bu ile belirlenen kanun, inceleyelim eyleminin belirli nesnesidir. Bu nedenle belirtme durumu gerekir; bu cümlede bir iyelik ilişkisi kurulmaz.
Başlığın bu kanuna ait olduğunu belirtin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kanunun
kanunun: başlığı sözcüğü bu kanuna ait başlığı gösterir. İlk adın tamlayan eki, iki ad arasında ilişki kurar; burada ikinci kişiye seslenilmez.
Sayıdan sonra kanun adını, söz etmek ifadesinin gerektirdiği durum ekiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kanundan
kanundan: söz etmek ifadesi, söz edilen varlık için ayrılma durumu ister. İki sayısından sonra ad çoğul eki almaz; sayı zaten birden çok kanun bulunduğunu belirtir.
Kanun adına sırasıyla çoğul, birinci çoğul kişi iyeliği ve ayrılma durumu eklerini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kanunlarımızdan
kanunlarımızdan: birden fazla kanun, birinci çoğul kişiyle ilişkilendirilir ve ayrılma anlamı eklenir. Sıra kanun + lar + ımız + dan olur; çoğul ekindeki a, iyelik ekinin ı ünlüsüyle gelmesini sağlar.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Birlikte incelenecek belirli kanunu belirtin; boşluğa uygun çekimli biçimi yazın.
Başlığın bu kanuna ait olduğunu belirtin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Sayıdan sonra kanun adını, söz etmek ifadesinin gerektirdiği durum ekiyle tamamlayın.
Kanun adına sırasıyla çoğul, birinci çoğul kişi iyeliği ve ayrılma durumu eklerini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bir öykü için hayalî ülke tasarlamalarını isteyin. Ülkenin bir kanununu inceleme, iki kanundan söz etme ve bir kanunun başlığını açıklama üzerine üç cümle yazdırın. Her çekimli adın görevini gerekçelendirmelerini sağlayın.