Öğrencilerin sokak sözcüğünün çekimini kurmaları ve sondaki k'nin ne zaman değiştiğini görmeleri için kısa bir not.
Temel fikir
Ünsüz yumuşaması: çok heceli, k ile biten adlar çoğunlukla ünlüyle başlayan ek alınca k'yi ğ'ye çevirir (sokağı, sokağa, sokağım); ünsüzle başlayan ekte k korunur (sokaklar, sokakta, sokaktan).
| Ek | Biçim | Gövde harfi |
|---|---|---|
| - | sokak | k |
| -lar | sokaklar | k |
| -ı | sokağı | ğ |
| -a | sokağa | ğ |
| -ta | sokakta | k |
| -tan | sokaktan | k |
| -ın | sokağın | ğ |
| -ım | sokağım | ğ |
| -ımız | sokağımız | ğ |
| -ları | sokakları | k |
Örnekler
- Çocuklar sokakta oynuyor.
- Bu sokağı çok seviyorum.Belirtme eki -ı ünlüyle başladığı için k, ğ olmuştur.
- Sokağın sonunda küçük bir fırın var.Sokağın, sonunda ile birlikte kullanılır: sahip -ın alır, sahip olunan kendi ekini alır.
- Gül Sokağı'nda oturuyorum.Sokak adı çoğunlukla iyelik ekiyle söylenir: Gül Sokağı. Bulunma durumu bu durumda n alır (-nda); kesme işareti özel adı ayırır.
- Okula bu sokaktan gidiyoruz.Yol ve sokak adlarında çıkma durumu eki -tan, yalnız 'ayrılma' değil 'üzerinden' anlamı da verir.
- sokaklarsokaklarÇoğul eki: -ler / -lar
- sokağımızsokağımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz-ımız ünlüyle başladığı için k, ğ oldu.
- sokaklarımızdansokaklarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler yumuşamayı her eke taşıyıp sokağta yazar ya da hiç yapmayıp sokaka der. Sokak adlarında iyelik eki yaygındır; bundan sonra kaynaştırma n gelir: Gül Sokağı'nda. Bunu ayrıca gösterin.
Kendin dene
sokak sözcüğüne 'benim' iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sokağım
sokağım: -ım ünlüyle başladığı için k yumuşar; ek kalın ünlü a'ya uyar.
sokak sözcüğüne bulunma durumu ekini (-ta) getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sokakta
sokakta: -ta ünsüzle başladığı için k korunur; k ötümsüz olduğu için ek t ile başlar.
sokak sözcüğüne yönelme durumu ekini (-a) getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sokağa
sokağa: yönelme eki -a ünlüyle başlar, bu yüzden k, ğ olur.
sokak sözcüğüne çokluk ekini (-lar) getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sokaklar
sokaklar: -lar ünsüzle başlar, yumuşama olmaz; kalın ünlüler -lar getirir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
sokak sözcüğüne 'benim' iyelik ekini getirin.
sokak sözcüğüne bulunma durumu ekini (-ta) getirin.
sokak sözcüğüne yönelme durumu ekini (-a) getirin.
sokak sözcüğüne çokluk ekini (-lar) getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden oturdukları sokağı anlatan üç cümle yazmalarını ve her ekin ilk harfini daire içine almalarını isteyin.