Bu özgün öyküyü, öğrencinin gözlem ile karakterin yorumunu ayırması için kullanın. İlk okumada olay sırasını kurdurun; ikinci okumada anlatının Derya’nın bilgisiyle sınırlı kaldığı yerleri işaretletin. Altı örnek cümle, dönüm noktalarının yeniden anlatılmasına destek olur.

Temel fikir

Çalışmanın odağı, eksik bağlamla duyulan bir sözün sonradan yeniden yorumlanmasıdır. Zamir göndergesini buldurun: bunları çizimlerin, buradan ise pencere kenarındaki masanın yerini tutar. Masanın boşluğu gözlemdir; çizimlerin atıldığı düşüncesi Derya’nın varsayımıdır. Sandı sözcüğünü buldurduktan sonra dosyanın ve su lekesinin bu varsayımı nasıl değiştirdiğini sorun.

Metni oku

Derya ile Cem, mahallenin küçük sergisi için aynı atölyede çalışıyordu. Derya haftalardır sokaktaki eski evlerin çizimlerini hazırlıyordu. Salı günü öğle arasında dışarı çıkmış, yağmur başlayınca beklediğinden erken dönmüştü. Kapıya yaklaşırken Cem'in içerideki arkadaşına söylediği bir cümleyi duydu: “Bunları buradan kaldırmak gerek.” İçeri girdiğinde pencere kenarındaki masa boştu. Sabah oraya bıraktığı çizimler görünmüyordu.

Derya, Cem'in çalışmalarını beğenmediği için çöpe attığını sandı. Önceki hafta da sergideki yerin dar olduğunu söylememiş miydi? Çantasını almak için arka odaya giden Cem'e hiçbir şey sormadı. Kendi defterini alıp çıktı. Cem kapıdan seslendiğinde yağmurun altında yürümeye başlamıştı bile. Sonraki iki gün mesajlarına yalnızca kısa cevaplar verdi. Cem ise onun sergi hazırlıklarından yorulduğunu düşündü.

Cuma öğleden sonra Derya, atölyede kalan kalemlerini almaya geldi. Yağmur sonunda tamamen dinmişti. Cem arka odadan büyük bir dosya getirdi. “Kâğıtlar kurudu ama şu köşede biraz iz kaldı,” dedi. Derya dosyayı açınca kendi çizimlerini gördü. Bir evin çatısını gösteren çizginin yanında soluk bir su lekesi vardı.

“Sen bunları atmadın mı?” diye sordu. Cem şaşkınlıkla başını kaldırdı. “Neden atayım? Pencerenin altından su giriyordu. Fark ettiğimde iki kâğıdın kenarı ıslanmıştı. Hepsini arka odadaki kuru masaya taşıdım. Sana seslendim ama duymadın.” Derya kapıda duyduğu cümleyi tekrarladı. Cem boş masaya baktı. “Çizimleri oradan kaldırmaktan söz ediyordum. Sergiden çıkarmaktan değil.”

Derya, önündeki lekeye parmağını değdirmeden uzun uzun baktı. İki gündür kafasında kurduğu konuşmaların hiçbirinde Cem'in böyle bir açıklaması yoktu. “Sormadan karar verdim,” dedi sonunda. “Özür dilerim.” Cem de ona neden uzaklaştığını sormadığını kabul etti. Bir süre ikisi de konuşmadı. Sokaktan geçen bir bisikletin sesi açık kapıdan içeri girdi.

Derya çizimlerini çantasına koymak üzere eline aldı, sonra yeniden masaya bıraktı. “Bu lekeyi silmek yerine çizime katsak?” dedi. Cem bir sandalye çekip yanına oturdu. Derya boş bir kâğıdı ikisinin arasına koydu. Pencerenin önünde hâlâ küçük bir su birikintisi vardı; bu kez masayı birlikte duvardan uzaklaştırdılar.

Örnekler

  • Derya atölyeye erken döndü.
  • Cem çizimleri dikkatle kaldırdı.
  • Yağmur sonunda tamamen dindi.
  • Derya, çizimlerinin çöpe atıldığını sanmıştı.
  • Oysa Cem onları yağmurdan korumaya çalışmıştı.
  • Derya sormadan karar verdiği için pişmandı.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci kaldırmak fiilini doğrudan çöpe atmak diye yorumlarsa yer değiştirme ile yok etme arasındaki farkı bağlamdan gösterin. Sergiden çıkarmaktan değil sözündeki olumsuzluğun kapsamını da denetleyin: Cem çizimleri reddetmiyor, sergiden çıkarma yorumunu reddediyor.

Kendin dene

  1. Derya salı günü neyi doğrudan gördü? Seçin: masanın boş olması / çizimlerin atılması.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    masanın boş olması

    masanın boş olması: Derya boş masayı görür; çizimlerin atılmasına tanık olmaz. Çizimlerin ortada bulunmaması, onun zihninde bir suçlamaya dönüşür.

  2. “Bunları buradan kaldırmak gerek” cümlesinde “bunları” neyin yerine kullanılıyor? Kısa cevap verin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çizimleri / pencere kenarındaki çizimleri

    çizimleri: Dosyada ortaya çıkan kâğıtlar, önceki sözdeki çoğul zamirin göndergesini açıklar. Islanan kenarlar ile kuru masaya taşıma bilgisi aynı nesneleri işaret eder.

  3. Cem çizimleri neden taşıdı? Tamamlayın: Çizimleri ___ taşıdı.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yağmurdan korumak için / ıslanmamaları için

    yağmurdan korumak için: Pencerenin altından su girmiş, iki kâğıdın kenarı ıslanmıştır. Kuru masaya taşımak bu tehlikeye karşı bir önlemdir; sergideki yer darlığıyla ilgili değildir.

  4. Son sahne neye yeniden hazır olduklarını düşündürüyor? Seçin: birlikte çalışmaya / sergiyi iptal etmeye.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    birlikte çalışmaya

    birlikte çalışmaya: Derya çizimleri bırakır, lekeyi çizime katmayı önerir ve ortak bir kâğıt açar. Cem yanına oturur; masayı birlikte taşırlar. Bu eylemler iş birliğine dönüşü destekler, bütün kırgınlığın bittiğini kanıtlamaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden gözlemi, varsayımı, yeni kanıtı ve olası devamı dört cümlede anlatmalarını isteyin. Son paragraftaki iki eylemi gerekçe göstermelerini sağlayın. Serginin başarılı olacağı gibi metinde dayanağı bulunmayan sonuçları kesin bilgi saymamalarını hatırlatın.