Bu B2 dersinde ad, sıfat ve bulunma durumu öbeklerini koşula dönüştürün. Öğrenciden yalnızca ek seçmesini değil, koşulun hangi yargıya bağlandığını ve sonuç cümlesiyle ilişkisini açıklamasını da isteyin.
Temel fikir
Ek fiilin şart biçimi ayrı yazıldığında ise olarak kalır; bitiştiğinde son ünlüye göre -sa/-se, ünlüden sonra -ysa/-yse olur: hazır ise → hazırsa, öğrenci ise → öğrenciyse. Son ünsüz değişmez: küçük → küçükse. Kişi dizisini bağlam içinde kurdurun: ben hazırsam, sen hazırsan, o hazırsa, biz hazırsak, siz hazırsanız. Üçüncü çoğul kişide onlar hazırsa, hazırlarsa ve hazırsalar seçeneklerini tek bir zorunlu biçime indirgemeyin. Ayrı yazımda kişi eki ise üzerindedir: hazır isem. Olumsuzluğu hazır değilsem üzerinden gösterin. Koşul, hazır olunduğunu kesin bir bilgi olarak sunmaz.
| Taban | Bitişen ek | Bitişik biçim | Ayrı biçim |
|---|---|---|---|
| hazır | -sa | hazırsa | hazır ise |
| güzel | -se | güzelse | güzel ise |
| hasta | -ysa | hastaysa | hasta ise |
| öğrenci | -yse | öğrenciyse | öğrenci ise |
Örnekler
- Öğrenciysen bu atölyeye katılabilirsin.
- Çorba sıcaksa biraz bekleyelim.
- Evdeysen paketi sen alabilir misin?
- öğrenciysenöğrenciyseEk fiilin şartı: ise ve -(y)sa / -(y)senDilek-şart çekiminde kişi ekleri
- hazırsakhazırsaEk fiilin şartı: ise ve -(y)sa / -(y)sekDilek-şart çekiminde kişi ekleri
- evdeysenizevdeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -tayseEk fiilin şartı: ise ve -(y)sa / -(y)senizDilek-şart çekiminde kişi ekleri
- Bu ölçü doğru değilse yeniden ölçelim.
- Salon küçük ise masaları dışarı taşıyalım.
- Ben çiziyorum sen ise boyuyorsun.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci, geniş zaman kişi ekini şarttan önce getirip öğrencisinse yazabilir; hedef biçim öğrenciysen olmalıdır. Ayrıca Ben çiziyorum sen ise boyuyorsun cümlesindeki karşılaştırma işlevini koşul diye açıklamayın. Ayrı yazılan ise de koşul kurabildiği için anlamı yalnızca yazımdan çıkarmak yeterli değildir.
Kendin dene
Sen kişisiyle tek sözcük yazın: öğrenci olma koşulu.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğrenciysen
öğrenciysen: Tabanın sonundaki i korunur, ardından y gelir; sondaki -n ikinci tekil kişiyi gösterir. Adın sonuna önce -sin getirilmez.
Biz kişisiyle tek sözcük yazın: hazır olma koşulu.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hazırsak
hazırsak: Birinci çoğul kişi bu çekimde -k ile belirtilir. Hazır sözcüğünün son ünlüsü kalın ı olduğu için şart eki -sa olur; öğrenciye iki kararı ayrı ayrı gerekçelendirin.
Siz kişisiyle tek sözcük yazın: evde olma koşulu.
Cevabı veya örnek cevabı göster
evdeyseniz
evdeyseniz: Şart eki doğrudan ev adına değil, evde bulunma biçimine eklenir. Son ses e olduğu için y gerekir; -niz çoğul ya da saygılı seslenmeyi gösterir.
İki sözcük yazın; şart ekini olumsuzluk sözcüğüne bitiştirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doğru değilse
doğru değilse: Şart eki olumsuzluk bildiren değil üzerindedir; uyumu onun son ünlüsü i belirler. Doğru ayrı kaldığından sonundaki u bu ekin ünlüsünü seçtirmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Sen kişisiyle tek sözcük yazın: öğrenci olma koşulu.
Biz kişisiyle tek sözcük yazın: hazır olma koşulu.
Siz kişisiyle tek sözcük yazın: evde olma koşulu.
İki sözcük yazın; şart ekini olumsuzluk sözcüğüne bitiştirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bir atölyenin katılımcıları ve mekânı hakkında üç koşul yazdırın; biri olumsuz olsun. Her koşula bir sonuç ekletin. Bir bitişik biçimi ayrı yazıma dönüştürtüp kişi ekinin yerini açıklatın.