Azaltmak fiili: neden olanı ve değişen miktarı öğretmek

Temel fikir

Azaltmak, azalmak fiilinin ettirgen biçimidir ve geçişlidir. Belirli nesneyi bekleme süresini gibi belirtme durumuyla gösterin. Çekimde gövdenin t sesi korunur: azaltıyorum, azaltırım; görülen geçmiş zamanda azalttım yazılır. Azaltacağım ile azaltacak mıyım? karşılaştırmasında gelecek zaman ekindeki yumuşamayı gösterin. On dakika azaltılan miktarı, beşten ikiye başlangıç ve sonuç sayılarını bildirir.

Örnekler

• Bu ay ambalajı azaltıyoruz.
• Ekip gereksiz toplantıları azalttı.
• Yarın ekran süremi azaltacağım.
• Yeni düzenleme bekleme süresini azaltıyor.
• Toplantı sayısını beşten ikiye azalttık.
• Toplantı süresini on dakika azalttık.
• Bu yöntem kaliteyi azaltmadan maliyeti azaltıyor.
• Gürültüyü biraz azaltır mısınız?

Dikkat et

Öğrenci bekleme süresini azalıyor yazarsa yalnız eki düzeltmekle yetinmeyin; cümlede süreyi mi, süreyi azaltan etkeni mi özne yapmak istediğini sorun. Ayrıca on dakika kısalan bir toplantının mutlaka on dakika sürdüğü sonucuna varılmamalıdır.

Kendin dene

1. Dün toplantı süresini on dakika ___. (azaltmak, biz, görülen geçmiş zaman)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   azalttık

   azalttık: dün tamamlanmış değişimi, biz ise işi yapan grubu belirler. Gövdenin sonundaki t nedeniyle geçmiş zaman eki -tı olur; kişi eki -k ile birleşince iki t yan yana gelir.

2. Yeni sistem bekleme süresini ___. (azalıyor / azaltıyor)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   azaltıyor

   azaltıyor: değişimi sağlayan özne sistemdir; bekleme süresini belirli nesnedir. Azalıyor seçilseydi özne bekleme süresi olurdu ve sistem bu cümlenin öznesi olamazdı.

3. Toplantı sayısını beşten ___ azalttık. (iki; sonuç)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   ikiye

   ikiye: soruda istenen, çıkarılan toplantı sayısı değil kalan sayıdır. İki yönelme ekini araya y alarak bağlar; beşten ikiye geçişte üç toplantı çıkarılmıştır.

4. Yarın ekran süremi ___. (azaltmak, ben, gelecek zaman)

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   azaltacağım

   azaltacağım: gelecek zaman ile birinci tekil kişi isteniyor. -acak ekinin sonundaki k, ünlüyle başlayan -ım önünde ğ olur; fiil gövdesindeki t ise korunur.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir toplantı planını değiştirmelerini isteyin: önce başlangıç ve sonuç sayılarını, sonra kazanılan süreyi yazsınlar. Sonucu azalmak ile yeniden anlatsınlar; ardından ters yöndeki değişim için artmak sayfasına geçin.