Korkmak fiili: korkuyu yaşayan ve korkuya neden olan

Temel fikir

Korkmak geçişsizdir; korkulan kişi ya da şey ayrılma durumuyla belirtilir: sesten, benden. Bir eylem de aynı görevi üstlenebilir: hata yapmaktan korkmak. Kökün sonundaki k, korkuyorum ve korkarım biçimlerinde korunur. Korktum biçiminde geçmiş zaman eki t ile başlar; olumsuz şimdiki zaman korkmuyorum olur. Korkacağım biçimindeki yumuşama kökte değil, gelecek zaman ekindedir. Geniş zaman genel bir korkuyu anlatabilir; şimdiki zaman da süren bir korkuyu ifade edebilir.

Örnekler

• Ben gök gürültüsünden korkuyorum.
• Kedimiz elektrik süpürgesinden korkuyor.
• Çocuk ani sesten korktu.
• Hata yapmaktan korkuyorum ama yine de konuşuyorum.
• Bu köpek benden korkmuyor.
• Karanlıkta yalnız yürümekten korkar mısın?
• Bir dahaki sefer daha az korkacağım.
• Ani ses çocuğu korkuttu.

Dikkat et

Öğrencinin ana dilindeki nesne yapısını Türkçeye taşıyıp taşımadığını kontrol edin: beni korkuyor yerine benden korkuyor gerekir. Çocuk sesten korktu ile Ses çocuğu korkuttu aynı olayı farklı rollerle kurar. İkinci cümlede ses öznedir, çocuk ise belirtme durumundaki nesnedir; bu yüzden fiil de değişir.

Kendin dene

1. Görülen geçmiş zamanın üçüncü tekil kişi biçimini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   korktu

   korktu: Korkuyu yaşayan çocuktur. Son ünsüz k ötümsüz, kökün ünlüsü o kalın ve yuvarlak olduğu için geçmiş zaman eki -tu olur. Üçüncü tekil kişide ayrıca kişi eki gelmez.

2. Korkulan kişiyi göstermek için ben zamirini uygun durum ekiyle yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   benden

   benden: Köpek korkuyu yaşayandır; ben zamiri ise korkunun olası kaynağını belirtir. Bu görev için zamire -den eklenir. Fiilin olumsuz olması bu durum ekini değiştirmez.

3. Yapmak mastarını koruyup korkulan eylemi belirten durum ekini ekleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   yapmaktan

   yapmaktan: Burada korkulan şey hata yapma eylemidir. Yapmak mastarına -tan eklenir; k, ardından gelen t ünsüzünden önce korunur. Tamamlayıcı, hata yapmaktan söz grubudur.

4. Korkuya neden olmayı anlatan fiili seçip görülen geçmiş zamanın üçüncü tekil kişisinde çekimleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   korkuttu

   korkuttu: Ses korkuyu yaşamaz, korkuya neden olur. Çocuğu korkutulan kişiyi nesne olarak gösterdiği için korkutmak seçilir. Korkut- gövdesine -tu gelince yan yana iki t yazılır.

Bugün kullan

Öğrencilerden şimdiki bir korkuyu, geçmişteki bir korkma olayını ve bir sonraki seferle ilgili beklentilerini yazmalarını isteyin. Geçmişteki olayı sonra korkuya neden olanı özne yaparak yeniden kursunlar. Ardından kızmak fiiline geçip tamamlayıcıları karşılaştırın.