B1 düzeyinde bu fiili yalnızca bir eş anlamlıyla açıklamak yerine sınıfta küçük bir yerleştirme etkinliğiyle öğretin. Öğrenci neyi taşıdığını ve nereye koyduğunu ayrı ayrı söylesin; ardından aynı hareketi farklı zamanlarda anlatsın.
Temel fikir
Koymak geçişli bir fiildir. Belirli nesneyi belirtme durumu, hedef yeri yönelme durumu ile gösterin: Kitabı rafa koyuyorum. Burada kitap sözcüğündeki p, kitabı biçiminde b olur. Çorbaya biraz tuz koyar mısın? örneğinde belirsiz miktardaki tuz belirtme eki almaz. koy- kökü çekimde korunur; tablodaki şimdiki, geçmiş, gelecek ve geniş zaman biçimlerini karşılaştırın. Tabloda onlar için çoğul biçimler verilir; insan bildiren çoğul özne açıkça söylendiğinde tekil yüklem de kullanılabilir.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman | Olumsuz şimdiki zaman |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | koyuyorum | koydum | koyacağım | koyarım | koymuyorum |
| sen | koyuyorsun | koydun | koyacaksın | koyarsın | koymuyorsun |
| o | koyuyor | koydu | koyacak | koyar | koymuyor |
| biz | koyuyoruz | koyduk | koyacağız | koyarız | koymuyoruz |
| siz | koyuyorsunuz | koydunuz | koyacaksınız | koyarsınız | koymuyorsunuz |
| onlar | koyuyorlar | koydular | koyacaklar | koyarlar | koymuyorlar |
Örnekler
- Kitabı rafa koyuyorum.
- Bardağı tepsiye koydum.
- Anahtarı çekmeceye koyacağız.
- Çorbaya biraz tuz koyar mısın?
- Sıcak tencereyi buraya koyma.
- Her akşam telefonumu bu kutuya koyarım.
- Yarın salona küçük bir masa koyacağım.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci, yerleştirme tamamlanınca kitap rafta duracağı için hedefi de rafta ile gösterebilir. Hareket sırasında nereye?, sonuçta nerede? sorularını karşılaştırın: rafa koymak, ardından rafta olmak. Geniş zamanda koyurum biçimini üretirse kökün son ünlüsünden hareketle ek türünü seçtiğini fark ettirin; bu fiilin biçimi koyarım olur.
Kendin dene
Şimdi kitabı rafa ___. (koymak, şimdiki zaman, ben)
Cevabı veya örnek cevabı göster
koyuyorum
koyuyorum: İstenen kişi ben, zaman ise şimdiki zamandır. Kökün yuvarlak ünlüsüyle -uyor seçilir; kişi eki -um olur. Buradaki y kaynaştırma ünsüzü değil, kökün son sesidir.
Bardağı ___ koydum. (tepsi: bardağın konduğu yer)
Cevabı veya örnek cevabı göster
tepsiye
tepsiye: Bardak tepsinin üzerine yerleştirildiği için hedef yer soruluyor. Son ünlü i, yönelme ekinin -e biçimini gerektirir; iki ünlü arasına y girer.
Yarın salona bir masa ___. (koymak, gelecek zaman, ben)
Cevabı veya örnek cevabı göster
koyacağım
koyacağım: Gelecek zamanın birinci tekil kişisi istenir. -acak ekinin sonundaki k, ünlüyle başlayan kişi ekinden önce ğ olur. Öğrencinin yalnızca kökü değil, ek sınırını da görmesini sağlayın.
Her akşam anahtarı aynı yere ___. (koymak, geniş zaman, ben)
Cevabı veya örnek cevabı göster
koyarım
koyarım: Soruda geniş zaman özellikle isteniyor. Her akşam düzenli tekrarı gösterir; bu fiilde geniş zaman eki -ar, birinci tekil kişi eki -ım olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Şimdi kitabı rafa ___. (koymak, şimdiki zaman, ben)
Bardağı ___ koydum. (tepsi: bardağın konduğu yer)
Yarın salona bir masa ___. (koymak, gelecek zaman, ben)
Her akşam anahtarı aynı yere ___. (koymak, geniş zaman, ben)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bir kitabı, bir bardağı ve bir anahtarı farklı yerlere koymalarını isteyin. Şimdiki zamanla hareketi, geçmiş zamanla tamamlanan işi, gelecek zamanla bir planı anlatsınlar. Bir alışkanlık cümlesi de ekletin. Sonraki derste kullanmak ile bu nesnelerin kullanımına geçin.