Bu derste öğrencinin yalnızca duygu sözcüğünü bilmesini değil, duyguyu yaşayan kişi ile bu duyguya yol açan şeyi cümlede doğru yerleştirmesini hedefleyin. Çekim tablosunu anlam karşılaştırmasıyla birlikte kullanın.
Temel fikir
Üzülmek fiilinde duyguyu yaşayan kişi öznedir; neden, habere üzülmek örneğindeki gibi yönelme durumuyla belirtilebilir. Senin için üzülüyorum ifadesini bir başkasının sıkıntısına duyulan üzüntü bağlamında ele alın. Üzülüyorum, üzüldüm ve üzülürüm biçimlerinde üzül- gövdesi korunur. Gelecek zamanın birinci kişilerinde üzüleceğim ve üzüleceğiz biçimlerindeki yumuşamayı gösterin. Olumsuz biçimleri üzülmüyorum ve üzülmedim ile karşılaştırın; Sen de üzüldün mü? sorusunda bağlaç ile soru ekinin ayrı yazıldığını denetleyin.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Geniş zaman | Gelecek zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | üzülüyorum | üzüldüm | üzülürüm | üzüleceğim |
| sen | üzülüyorsun | üzüldün | üzülürsün | üzüleceksin |
| o | üzülüyor | üzüldü | üzülür | üzülecek |
| biz | üzülüyoruz | üzüldük | üzülürüz | üzüleceğiz |
| siz | üzülüyorsunuz | üzüldünüz | üzülürsünüz | üzüleceksiniz |
| onlar | üzülüyorlar | üzüldüler | üzülürler | üzülecekler |
Örnekler
- Babam bu habere üzüldü.
- Dün bu hataya çok üzüldüm.
- Biz bu sonuca üzülmedik.
- Böyle sözlere üzülürüm.
- Senin için üzülüyorum.
- Bu haber beni üzdü.
- Bu karara üzüleceğiz.
- Sen de üzüldün mü?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci kendi üzüntüsünü anlatırken üzdüm diyebilir. Bu habere üzüldüm ile Bu haber beni üzdü cümlelerini yan yana yazıp her birinin öznesini buldurun. Sorun yalnızca eksik bir hece değildir: üzmek geçişli, burada kullanılan üzülmek ise geçişsizdir; özne ile tamlayıcıların görevleri değişir.
Kendin dene
Üzüntünün nedenini yönelme durumuyla belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
habere
habere: boşluk, etkilenen nesneyi değil üzüntünün nedenini belirtir. Haber ünsüzle bittiği ve son ünlüsü e olduğu için doğrudan -e alır; araya kaynaştırma ünsüzü girmez.
Görülen geçmiş zamanın birinci tekil kişi biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
üzüldüm
üzüldüm: dün geçmiş zamanı, ben birinci tekil kişiyi belirler. Ötümlü l sonrasında d korunur; önceki ü nedeniyle geçmiş zaman eki -dü, kişi eki ise -m olur.
Gelecek zamanın birinci çoğul kişi biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
üzüleceğiz
üzüleceğiz: yönerge geleceği, biz birinci çoğul kişiyi gerektirir. Üzülecek biçimine ünlüyle başlayan kişi eki geldiğinde sondaki k, ğ olur; öğrencinin bu değişimi yazıda gösterdiğini kontrol edin.
Duyguyu haberin yarattığını anlatan fiili seçip görülen geçmiş zamanda çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
üzdü
üzdü: özne olan bu haber üzüntü yaratır, beni ise etkilenen kişiyi gösterir. Bu nedenle üzmek fiilinin üçüncü tekil geçmiş zaman biçimi gerekir; üzüldü seçilirse üzülenin haber olduğu söylenmiş olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Üzüntünün nedenini yönelme durumuyla belirtin.
Görülen geçmiş zamanın birinci tekil kişi biçimini yazın.
Gelecek zamanın birinci çoğul kişi biçimini yazın.
Duyguyu haberin yarattığını anlatan fiili seçip görülen geçmiş zamanda çekimleyin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Sınıfa küçük bir hayal kırıklığı durumu verin. Öğrenciler aynı olayı önce duyguyu yaşayan kişiyi, sonra nedeni özne yaparak anlatsın. Ardından bir arkadaşına onun da üzülüp üzülmediğini sorsun ve bir cümleyi gelecek zamana taşısın.