Öğrencilerin spor ve boş zaman etkinliklerini adlandırıp her biri için doğru fiili seçmesine yönelik kısa bir not.

Temel fikir

Top, tahta ya da kuralı olan oyunlar oynamak ile kurulur (futbol oynamak, satranç oynamak); egzersiz ve el işleri yapmak ile kurulur (spor yapmak, yoga yapmak, resim yapmak). Yüzmek ve koşmak kendi başına fiildir. Binmek yönelme durumu ister: bisiklete binmek. Hobi sorusu: Hobin ne?

Karşılaştırılacak kalıplar
SözcükAnlamFiil
futboliki takımın topla oynadığı oyunoynamak
basketbolpotaya top atılan takım oyunuoynamak
tenisraketle oynanan oyunoynamak
satrançtaşlarla oynanan zekâ oyunuoynamak
yoganefes ve esneme egzersizleriyapmak
sporbedensel egzersizyapmak
resimkalem ya da boyayla yapılan görüntüyapmak
bisikletiki tekerlekli taşıtbinmek
yüzmesuda ilerleme sporuyüzmek
müziksesle yapılan sanatdinlemek

Örnekler

  • Hafta sonu basketbol oynuyoruz.
  • Annem sabahları yoga yapıyor.Yoga yapılır, oynanmaz: yoga yapmak, spor yapmak gibi. Oynamak yalnızca oyunlar için kullanılır.
  • Kardeşim çok iyi satranç oynar.
  • Her sabah parkta koşuyorum.Koşmak ve yüzmek kendi başına fiildir; yanlarına ne oynamak ne de yapmak getirilir.
  • Yazın denizde yüzüyoruz.
  • Hobim resim yapmak.
  • Akşamları bisiklete biniyorum.Binmek yönelme durumunu ister: bisiklete biniyorum. Bisiklet sözcüğünün sonundaki t ünlü önünde yumuşamaz.
  • Cumartesi günü maça gidiyoruz.Maça gitmek yönelme durumuyla kurulur: maç sözcüğüne -a gelir; tek heceli olduğu için ç yumuşamaz.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci kendi dilindeki fiili aktarır (futbol yapmak, yoga oynamak) ya da binmek fiilinin yönelme durumunu unutur (bisiklet biniyorum). Fiili ad ile birlikte öğretin; hata olduğunda sözcüğün türünü (oyun mu, egzersiz mi) sorun.

Kendin dene

  1. Satranç oynuyorum. oynamak fiilini şimdiki zamanda, ben kişisiyle getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    oynuyorum

    oynuyorum: satranç kuralı olan bir oyundur, bu yüzden oynamak gelir; oyna gövdesinin sonundaki a, -yor önünde düşer ve ek -uyor olur.

  2. Annem yoga yapıyor. yapmak fiilini şimdiki zamanda, üçüncü kişiyle getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yapıyor

    yapıyor: yoga bir egzersizdir, bu yüzden yapmak gelir; gövdenin ünlüsü kalın ve düz olduğu için ek -ıyor olur, üçüncü kişide ek yoktur.

  3. Denizde yüzüyoruz. yüzmek fiilini şimdiki zamanda, biz kişisiyle getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yüzüyoruz

    yüzüyoruz: yüzmek kendi başına fiildir; ince ve yuvarlak ünlü nedeniyle -üyor, sonra biz için -uz gelir.

  4. Akşamları bisiklete biniyorum. bisiklet sözcüğüne yönelme ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bisiklete

    bisiklete: binmek yönelme durumu ister; son ünlü ince olduğu için ek -e olur ve sondaki t değişmez.

Bugün kullan

Öğrencilerden kendilerinin ve tanıdıklarının boş zamanda yaptıklarını anlatan, her birinde doğru fiilin bulunduğu dört cümle yazmalarını isteyin.