Öğrencilerin on meslek adını öğrenip ne iş yaptıklarını tek sözcükle söylemeleri için kısa bir öğretmen notu.
Temel fikir
Meslek adları cinsiyetsiz addır: doktor hem kadın hem erkek için kullanılır. Birinci ve ikinci kişide ad, kişi ekini (ek eylem) alır: doktorum, hemşireyim, gazetecisin. Üçüncü kişide ek gelmez: Ablam hemşire. Birçok meslek adı -ci ekiyle türer: gazeteci, aşçı.
| Meslek | Ben | Sen |
|---|---|---|
| öğretmen | öğretmenim | öğretmensin |
| doktor | doktorum | doktorsun |
| hemşire | hemşireyim | hemşiresin |
| mühendis | mühendisim | mühendissin |
| terzi | terziyim | terzisin |
| polis | polisim | polissin |
| gazeteci | gazeteciyim | gazetecisin |
| aşçı | aşçıyım | aşçısın |
| şoför | şoförüm | şoförsün |
| garson | garsonum | garsonsun |
Örnekler
- Ben okulda öğretmenim.Meslek adı kişi ekini doğrudan alır: öğretmen + im. Burada “bir” gerekmez, özne olan ben düşebilir: Okulda öğretmenim.
- Ablam hastanede hemşire.Üçüncü kişide meslek adı yalnız durur: ek de eylem de gelmez. Hemşire kadın ve erkek için aynı biçimde kullanılır.
- Babam şoför, annem avukat.
- Ne iş yapıyorsun?İş, çalışma ve iş anlamındadır. Yalnız Ne yapıyorsun? sorusu şu an ne yaptığınızı sorar, mesleğinizi değil.
- doktorumdoktorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- hemşireyimhemşireyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıimKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- gazetecigazeteciMeslek eki: -ci / -cı / -çi / -çı
- Teyzem iyi bir aşçı.Burada kişiyi iyi sıfatı nitelediği için bir gelir. Sıfat yoksa olağan biçim Teyzem aşçı olur.
- Babanız mühendis mi?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kendi dillerindeki kalıba uyup Ne yapıyorsun? diye sorar; bu soru şu an yapılan işi sorar, yanıtı da Kitap okuyorum olur. Meslek için Ne iş yapıyorsun? denir. Ünlüyle biten adlarda kaynaştırma ünsüzünün (hemşireyim) unutulması da sık görülür.
Kendin dene
doktor sözcüğüne “ben” için kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doktorum
doktorum: ad ünsüzle biter, son ünlü o kalın ve yuvarlak olduğu için birinci kişi eki -um olur.
hemşire sözcüğüne “ben” için kişi ekini getirin. Sözcük ünlüyle bitiyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hemşireyim
hemşireyim: ad ünlüyle bittiği için araya kaynaştırma ünsüzü y girer.
gazeteci sözcüğüne “sen” için kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gazetecisin
gazetecisin: ikinci kişi eki -sin ünsüzle başladığı için kaynaştırma gerekmez; ince ünlü i nedeniyle -sin olur, -sun olmaz.
Boşluğu doldurun: “Mesleğiniz nedir?” diye soruyorsunuz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
iş
iş: bu sözcük çalışma anlamındadır; Ne iş yapıyorsun? mesleği, Ne yapıyorsun? o anki eylemi sorar.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
doktor sözcüğüne “ben” için kişi ekini getirin.
hemşire sözcüğüne “ben” için kişi ekini getirin. Sözcük ünlüyle bitiyor.
gazeteci sözcüğüne “sen” için kişi ekini getirin.
Boşluğu doldurun: “Mesleğiniz nedir?” diye soruyorsunuz.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kendilerinin, iki yakınlarının ve bir arkadaşlarının mesleğini birer cümleyle yazmalarını isteyin; kişi ekini ve ünlü uyumunu denetleyin.