De Turkse r: één snelle tik

Het idee

De Turkse r is één snelle tik: de tongpunt tikt één keer tegen de tandkas achter de bovenste tanden. Het is dezelfde tik aan het begin (radyo), tussen klinkers (kara), voor een medeklinker (kardeş) en aan het eind (kar), waar hij vaak heel licht of geblazen klinkt. De keel-r hoort er niet bij en een lange rollende r is niet nodig.

Voorbeelden

• Kardeşim çarşıya gidiyor.Mijn broer gaat naar de markt.
• Annem bir mektup yazıyor.Mijn moeder schrijft een brief.
• Ayşe yarın Roma'ya gidiyor.Ayşe gaat morgen naar Rome.
• Radyoda güzel bir şarkı var.Op de radio is een mooi liedje.
• karsneeuwHet woord eindigt op één lichte tik van de tongpunt, zonder extra klinker erachter.
• kalBlijf!Alleen de laatste klank verschilt van kar: bij l blijft de tongpunt op de tandkas liggen in plaats van weg te springen.
• sorVraag!
• sollinks (de kant)
• kırmızıroodOok de r voor m is een tik, en de ı ervoor blijft een zuivere achterklinker.

Let op

Slik de r aan het eind niet in en verwissel hem niet met l. Alleen de laatste klank onderscheidt kar (sneeuw) van kal (blijf!) en sor (vraag!) van sol (links), dus een vage r kan een ander woord opleveren. Ook in bir (één) moet de r een tik zijn en geen vage klinker.

Probeer het zelf

1. Typ het hele woord voor „sneeuw”. De laatste letter ontbreekt.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   kar

   kar: het woord voor sneeuw eindigt op de tik, één sprongetje van de tongpunt; bij kal met l blijft de tong liggen en betekent het woord „blijf!”.

2. Typ het hele woord voor „links” (de kant). De laatste letter ontbreekt.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   sol

   sol: „links” heeft een l nodig, want dan ligt de tongpunt tegen de tandkas en blijft daar; met de tik wordt het sor, „vraag!”.

3. Typ het hele woord voor „radio”. De eerste letter ontbreekt.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   radyo

   radyo: oorspronkelijk Turkse woorden beginnen niet met r, maar veel leenwoorden wel; het is dezelfde enkele tik, zonder klinker ervoor.

4. Typ het hele woord voor „één” (het getal). De laatste letter ontbreekt.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   bir

   bir: het woord eindigt op de tik zonder klinker erna, en de i ervoor blijft een zuivere voorklinker die de r niet kleurt.

Gebruik het vandaag

Zeg voor een spiegel kar en kal, daarna sor en sol. Bij l blijft de tongpunt op de tandkas liggen, bij r springt ze meteen weg. Schrijf daarna drie woorden met r aan het begin, in het midden en aan het eind.