gün: dzień, günü, günde, günler

Zasada

Gün nigdy nie zmienia rdzenia: żadna spółgłoska nie mięknie, żadna samogłoska nie wypada. Ostatnia samogłoska to ü, przednia i zaokrąglona, więc końcówki się do niej dostosowują: günler, güne, günde, günden, a końcówki z wysoką samogłoską zaokrąglają się do ü: günüm, günümüz, günü. Dzień tygodnia lub okazję nazywa się złożeniem: pazartesi günü (w poniedziałek), doğum günü (urodziny).

Przykłady

• Her gün okula yürüyorum.Codziennie chodzę do szkoły pieszo.Po her („każdy”) rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej: her gün, nie her günler.
• Cuma günü müzeye gidiyoruz.W piątek idziemy do muzeum.Dni tygodnia nazywa się złożeniem: cuma günü, „dzień piątek”. Końcówka -ü już jest, więc nie dodaje się -de.
• Günün sonunda çok yoruluyorum.Pod koniec dnia bardzo się męczę.W günün sonu („koniec dnia”) gün dostaje dopełniacz -ün, a son końcówkę dzierżawczą -u. Miejscownik -da dochodzi do son z łącznym n: günün sonunda.
• Üç gün sonra tatil başlıyor.Za trzy dni zaczynają się wakacje.Po liczebniku rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej: üç gün, nie üç günler. Sonra znaczy „po” i stoi za określeniem czasu.
• Doğum günümü arkadaşlarımla kutluyorum.Swoje urodziny świętuję z przyjaciółmi.Doğum günü („urodziny”) ma już końcówkę dzierżawczą -ü. Dla „mój” dodaje się tylko -m: doğum günüm; biernik daje doğum günümü.
• Hava günden güne soğuyor.Z dnia na dzień robi się coraz zimniej.Günden güne powtarza słowo z ablatywem i celownikiem: „z dnia na dzień”. Obie końcówki mają samogłoskę przednią: -den i -e.
• günlerimizdew naszych dniachgün·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce·imiz-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz·de-de / -da / -te / -ta: w, na, przy
• günümüzdew naszych czasachgün·ümüz-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz·de-de / -da / -te / -ta: w, na, przyLiczba pojedyncza günümüz to utarty zwrot na czasy obecne, „obecnie”; günlerimiz oznacza nasze pojedyncze dni.

Uważaj

Nie dodawaj miejscownika do dnia tygodnia: cuma günde jest błędne, bo złożenie ma już końcówkę -ü; powiedz cuma günü (albo samo cuma). Samo günü może też znaczyć „dzień” (dopełnienie) albo „jego/jej dzień”, więc decyduje zdanie.

Spróbuj samodzielnie

1. Wstaw formę słowa gün (dzień): W poniedziałek jest zebranie.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   günü

   günü: w pazartesi günü (w poniedziałek) słowo gün dostaje końcówkę -ü, zaokrągloną, bo ostatnia samogłoska to ü; nie dodaje się -de.

2. Dodaj „mój” do gün (dzień): mój dzień.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   günüm

   günüm: dzierżawcza końcówka „mój” po spółgłosce z wysoką samogłoską to -üm, a samogłoska upodabnia się do ü.

3. Piję dwie szklanki wody dziennie. Dodaj miejscownik do gün (dzień): na dzień.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   günde

   günde: miejscownik oznacza tu „na dzień”; n jest dźwięczne, a ostatnia samogłoska przednia, więc -de.

4. Zebranie trwało dwa dni. Nie dodawaj liczby mnogiej do gün (dzień).

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gün

   gün: po liczebniku rzeczownik zostaje w liczbie pojedynczej: iki gün.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania o swoim tygodniu: jedno z dniem tygodnia i günü, jedno z her gün, jedno z günde (na dzień) i jedno z günüm lub günlerim.