Końcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler

Zasada

Po znaczniku przeszłości -di stoi końcówka osobowa: -m (ben), -n (sen), brak (o), -k (biz), -niz (siz) i -ler/-lar (onlar): geldim, geldin, geldi, geldik, geldiniz, geldiler. Tylko -niz i -ler/-lar podlegają harmonii samogłosek (-nız, -nuz, -nüz; -lar po samogłosce tylnej): okudunuz, aldılar. Końcówki -m, -n i -k się nie zmieniają i dołączają wprost do samogłoski z -di: gördüm, gördün, gördük.

Przykłady

• Dün akşam eve geldik.Wróciliśmy wczoraj wieczorem do domu.Końcówka -k już mówi „my”, więc zaimek biz zwykle się pomija: samo geldik znaczy „przyszliśmy”.
• Bu sabah çay içtin.Dziś rano piłeś / piłaś herbatę.
• Onlar okuldan erken döndüler.Wcześnie wrócili ze szkoły.
• geldinizprzyszliście / przyszłyściegel·di-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·nizKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler
• gittimposzedłem / poszłamgit·ti-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·mKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler
• aldılarwzięlial·dı-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·larKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler
• gelmediknie przyszliśmygel·medi-medi / -madı: przeszłość przeczona·kKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler
• Otobüs geç geldi.Autobus przyjechał późno.Dla on, ona, ono nic się nie dodaje: samo geldi jest trzecią osobą liczby pojedynczej.
• Dün bizi aradınız mı?Dzwoniliście do nas wczoraj?Siz po -dı dostaje -nız, a ta sama forma uprzejmie zwraca się do jednej osoby. Partykuła mı pisze się osobno.

Uważaj

Nie bierz końcówek czasu teraźniejszego: geldisin, geldiz i geldisiniz są błędne. Po -di stoją krótkie końcówki: geldin, geldik, geldiniz. Trzecia osoba liczby pojedynczej nie ma końcówki, bo samo geldi już nią jest.

Spróbuj samodzielnie

1. Uzupełnij czasownik w czasie przeszłym: Przyszedłeś / przyszłaś wczoraj.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   geldin

   geldin: podmiotem jest sen, więc po -di dochodzi krótka końcówka -n.

2. Uzupełnij czasownik w czasie przeszłym: Poszliśmy do kina.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gittik

   gittik: git kończy się bezdźwięcznym t, więc znacznik to -ti; biz dostaje -k, stąd gittik.

3. Uzupełnij czasownik w czasie przeszłym: Przeczytaliście książkę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   okudunuz

   okudunuz: siz dostaje -niz, a ostatnia samogłoska u z -du zmienia ją w -nuz.

4. Uzupełnij czasownik w czasie przeszłym: Kupili bilet.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   aldılar

   aldılar: onlar dostaje -lar, bo samogłoska w -dı jest tylna.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania o wczorajszym dniu, w których coś robią: ty, przyjaciel, rodzina i sąsiedzi. Podkreśl każdy czasownik i nazwij jego końcówkę osobową.