Neden bildiren dolayı, yüzünden ve sayesinde: tutum öğretimi

Temel fikir

Dolayı, ayrılma durumundaki bir öbekle neden bildirir; sözcüğün kendisi övgü ya da suçlama taşımaz. Desteğinizden dolayı size teşekkür ederiz örneği, olumlu sonuçlarda da kullanılabildiğini gösterir. Yüzünden çoğunlukla istenmeyen bir nedeni öne çıkarır; sayesinde ise yarar sağlayan etkene pay verir. Öğrenciden yağmurdan dolayı, yağmur yüzünden ve yağmur sayesinde öbeklerinin biçimlerini karşılaştırmasını isteyin. Kişili kullanımda senin yüzünden ile senin sayende karşıtlığını gösterin. Bu anlam eğilimlerini mutlak yasaklara dönüştürmeyin; son örnekte sayende alay yoluyla sitem bildirir.

Örnekler

• Yağmurdan dolayı maç ertelendi.
• Yağmur yüzünden maç ertelendi.
• Yağmur sayesinde bahçe sulandı.
• Desteğinizden dolayı size teşekkür ederiz.
• Senin sayende son otobüsü kaçırmadık.
• Senin yüzünden son otobüsü kaçırdık.
• Erken çıktığımızdan dolayı trafik başlamadan eve vardık.
• Senin sayende yine bütün dosyalar silindi!Burada alay vardır: bütün dosyaların silinmesi istenmeyen bir sonuçtur. Görünürdeki teşekkür, sitem taşır.

Dikkat et

Öğrenci olumsuz çekimli her fiilin önüne yüzünden getirebilir. Senin sayende son otobüsü kaçırmadık cümlesinde fiil olumsuz, sonuç ise olumludur. İçten teşekkürde yüzünden seçimi suçlama gibi duyulabilir. Bir başka aktarım hatası da yağmurdan yüzünden biçimidir: dolayı değiştirilirken önceki adın durumu da yeniden kurulmalıdır.

Kendin dene

1. Boşluğa sis sözcüğünün uygun ek almış biçimini yazın. Yoğun ___ dolayı vapur seferi iptal edildi.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   sisten

   sisten: Boşluk bütün sözcüğü ister. Sis sözcüğünün son ünlüsü ince i, son ünsüzü ötümsüz s olduğu için ayrılma eki -ten olur; kökte değişiklik olmaz.

2. Olumsuz nedeni vurgulamak için dolayı, yüzünden veya sayesinde seçin. Yanlış adres ___ kurye başka binaya gitti.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   yüzünden

   yüzünden: Yanlış adres kuryeyi başka binaya yönlendirmiştir; görev, bu aksiliğin nedenini öne çıkarmayı ister. Dolayı seçilseydi öbek yanlış adresten dolayı olmalıydı.

3. İçten teşekkür bildirmek için dolayı, yüzünden veya sayesinde seçin. Komşumuz ___ kayıp kediyi bulduk.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   sayesinde

   sayesinde: Kayıp kedinin bulunması sevindiricidir; konuşan bu sonuçta komşunun katkısını belirtir. Komşumuz doğrudan bu yapıya bağlanabilir, ayrılma eki gerekmez.

4. Sen diye hitap ettiğiniz bir kişiye teşekkür etmek için sayesinde biçimini uyarlayın. Senin ___ bu sorunu çözdük.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   sayende

   sayende: Yardım eden, sen diye hitap edilen kişidir. Senin sayende bu kişinin katkısını belirtir; senin sayesinde kullanımında tamlayan ile iyelik biçimi uyuşmaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden yağmurlu bir günü maç düzenleyicisi ve bahçeyle ilgilenen kişi açısından anlatmalarını isteyin. Ardından sayende ile bir arkadaşlarına içten teşekkür yazdırın. Her seçimde hangi sonucun yararlı ya da istenmeyen olduğunu açıklatsınlar.