Bu derste amaç edilgenlik ekinin bütün biçimlerini yeniden öğretmek değil, öğrencinin etken fiili ve onun eşdizimini korumasını sağlamaktır. Önce öğrenciden cümleyi etken olarak kurmasını isteyin; ardından işi yapanı söylemeden aynı olayı anlatmasını sağlayın.
Temel fikir
Yapmak fiilinin edilgeni yapılmak, etmek fiilinin edilgeni edilmektir. Seçimi tek başına ad değil, bütün yapı belirler: tamir yapmak → tamir yapılmak işin gerçekleştirilmesini, kapıyı tamir etmek → kapı tamir edilmek ise kapının onarılmasını anlatır. İki yapı da doğrudur; edilgen cümlede özne olan öge değişir. Kabul edildi ve tamir edildi ayrı yazılır. Biçim çalışmasını bağlantılı edilgenlik eki dersine bırakın.
| Etken kullanım | Edilgen kullanım |
|---|---|
| raf yapmak | raf yapılmak |
| teklifi kabul etmek | teklif kabul edilmek |
| tamir yapmak | tamir yapılmak |
| kapıyı tamir etmek | kapı tamir edilmek |
Örnekler
- Bu raf burada yapıldı.
- Bu teklif dün kabul edildi.
- Salonda dün tamir yapıldı.
- Bisikletim dün tamir edildi.
- Bu hata aceleyle yapıldı.
- Boş kutular depoya teslim edildi.
- Plan değişikliği toplantıda fark edildi.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin daha resmî yazmak için her yapıldı yerine edildi koyup koymadığına bakın. Raf edildi ile teklif kabul yapıldı bu anlamlarda doğru değildir. Buna karşılık tamir yapıldı ifadesini sırf tamir edildi de var diye yanlış saymayın; birinde iş, diğerinde onarılan nesne öne çıkar.
Kendin dene
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yapıldı
yapıldı: Çocukların yaptığı şey makettir. Maket edilgen cümlenin öznesi olur; yapan kişinin çıkarılması, üretme anlamındaki fiili değiştirmez.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
edildi
edildi: Ekibin eylemi öneriyi kabul etmektir. Kabul etmek yapısı korunur; önerinin üretilmesi değil, benimsenmesi anlatılır.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yapıldı
yapıldı: Etken cümlede usta bir tamir işi yapmıştır. Edilgen cümle bu işin gerçekleştiğini bildirir; belirli bir nesnenin onarıldığını eklemez.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
edildi
edildi: Etken cümlenin nesnesi kapıyı, edilgen cümlede kapı öznesine dönüşür. Burada yapılan bir işten genel olarak söz etmek yerine kapının onarıldığı belirtilir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Etken cümlenin anlamını koruyarak edilgen cümleyi yapıldı ya da edildi ile tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden biri tamir işini, diğeri bisikletin onarılmasını anlatan iki etken-edilgen cümle çifti isteyin. Edilgen cümlelerin öznelerini işaretletin; biçimleri bağlantılı edilgenlik eki dersinden denetletin.