Öğrencilerin yapmak fiilini altı kişide çekmesi ve spor yapmak, kahvaltı yapmak gibi kalıplarda kullanması için kısa bir not.
Temel fikir
Gövde yap- sert ünsüz p ile biter; görülen geçmiş zaman eki bu yüzden -tı olur: yaptım, yaptık. Şimdiki zamanda gövdeden sonra -ıyor gelir: yapıyorum. Ödev yapmak, alışveriş yapmak gibi ad + fiil kalıplarını ayrı birer kalıp olarak öğretin.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş |
|---|---|---|
| ben | yapıyorum | yaptım |
| sen | yapıyorsun | yaptın |
| o | yapıyor | yaptı |
| biz | yapıyoruz | yaptık |
| siz | yapıyorsunuz | yaptınız |
| onlar | yapıyorlar | yaptılar |
Örnekler
- Şimdi ne yapıyorsun?
- Dün akşam ödevimi yaptım.Genel anlamda ad çıplak kalır (ödev yaptım); belirli bir ödev söz konusuysa -i alır, burada ödevimi.
- Babam her sabah spor yapıyor.
- Biz evde kahvaltı yaptık.
- Ödev yapıyor musun?Soru eki ayrı yazılır ve kişi eki ona geçer: yapıyorsun, yapıyor musun olur.
- Annem pazarda alışveriş yaptı.
- Akşam yemeği yapıyorum.
- Özür dilerim, hata yaptım.
- yapıyorumyapıyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- yaptıkyaptıGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tükGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- yapmıyorsunuzyapmıyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorsunuzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler ünsüz benzeşmesini unutup yapdım yazar; fiil gövdesinde p yumuşamaz, yabıyor da yanlıştır. Kalıplarda kendi dilindeki fiilin karşılığını aramalarına izin vermeyin.
Kendin dene
yapmak fiilini görülen geçmiş zamanda, ben kişisiyle yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yaptım
yaptım: gövde sert ünsüz p ile bittiği için ek -tı olur, -m birinci kişidir.
yapmak fiilini -ıyor ile şimdiki zamanda, biz kişisiyle yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yapıyoruz
yapıyoruz: gövdenin son ünlüsü kalın ve düzdür, bu yüzden -ıyor gelir; o yuvarlak olduğu için kişi eki -uz olur.
yapmak fiilini görülen geçmiş zamanda, onlar kişisiyle yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yaptılar
yaptılar: sert p yüzünden -tı, son ünlü kalın olduğu için -lar.
yapmak fiilini -ıyor ile şimdiki zamanda, sen kişisiyle yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yapıyorsun
yapıyorsun: -ıyor ekinin ünlüsü o kalın ve yuvarlaktır, ikinci kişi eki -sun olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
yapmak fiilini görülen geçmiş zamanda, ben kişisiyle yazın.
yapmak fiilini -ıyor ile şimdiki zamanda, biz kişisiyle yazın.
yapmak fiilini görülen geçmiş zamanda, onlar kişisiyle yazın.
yapmak fiilini -ıyor ile şimdiki zamanda, sen kişisiyle yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden dün yaptıkları ve şimdi yaptıkları üç şeyi yapmak ile yazmalarını isteyin; eki söylerken t mi d mi geldiğini sorun.