Bu derste hedef, atasözünü ezberletmenin ötesinde konuşmacının o sözü neden seçtiğini buldurmaktır. Üç kalıplaşmış söz, bu ders için yazılmış ve herhangi bir diziyle bağlantısı olmayan kısa konuşmalarda kullanılır. Diğer dil sürümlerindeki çeviriler sözün bağlamdaki anlamını aktarır.

Temel fikir

Atasözünün imgesi ile konuşmadaki işlevini ayrı ayrı ele alın. Damlaya damlaya göl olur küçük katkıların birikmesini, Acele işe şeytan karışır aceleciliğin yol açabileceği hataları, Bir elin nesi var, iki elin sesi var yardımlaşmayı öne çıkarır. Olur ve karışır biçimlerindeki geniş zaman, o anda gerçekleşen bir olayı değil genel bir yargıyı bildirir. Öğrenciden önceki ve sonraki konuşma sırasını da okuyarak destek, öğüt ve sitem arasında gerekçeli bir seçim yapmasını isteyin.

Karşılaştırılacak kalıplar
Atasözüİmge ve bağlamdaki anlam
Damlaya damlaya göl olur.Damlaların göl oluşturması: Küçük katkılar zamanla büyük bir birikim sağlar.
Acele işe şeytan karışır.Acele işe şeytanın karışması: İşe özen göstermek için yavaşlama uyarısı.
Bir elin nesi var, iki elin sesi var.Bir elin tek başına yetersiz kalması, iki elin ses çıkarması: Yardımlaşma işi kolaylaştırır.

Örnekler

  • Her hafta biraz para ayırıyorum.
  • Bu masayı birlikte taşıyalım.
  • Lütfen bu işi aceleye getirme.
  • A: Her hafta sadece yirmi lira ayırabiliyorum. B: Damlaya damlaya göl olur. Böyle devam et.
  • A: Tahtayı ölçmeden keselim, daha çabuk biter. B: Acele işe şeytan karışır. Önce uzunluğunu ölçelim.
  • A: Bu masayı tek başıma taşıyamıyorum. B: Bir elin nesi var, iki elin sesi var. Bir ucundan ben tutayım.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci atasözünü her durumda teselli sanabilir. Hata yapıldıktan sonra gelen Sana söylemiştim ifadesi, ardından söylenen atasözüne sitem anlamı katabilir. Ayrıca konuşma şimdi geçiyor diye kalıplaşmış sözü şimdiki zamana çevirmemesini ve şeytan sözcüğünü bu bağlamda gerçek bir varlık olarak yorumlamamasını sağlayın.

Kendin dene

  1. Her hafta az para biriktiriyorum. Atasözünü tamamlayın: Damlaya damlaya ___ olur.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    göl

    göl: Her hafta ayrılan küçük tutarlar damlalara, zamanla oluşan birikim göle karşılık gelir. Yanıt, miktarı küçümsemek yerine düzenli biriktirmeyi sürdürmeye teşvik eder.

  2. Tahtayı ölçmeden kesmek istiyor. Atasözünü tamamlayın: Acele işe ___ karışır.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    şeytan

    şeytan: Tahtayı ölçmeden kesmek yanlış uzunlukta bir parça elde etme riski taşır. Sözcük atasözünün imgesidir; konuşmacı doğaüstü bir olayı değil dikkatsizliğin sonucunu gündeme getirir.

  3. İki kişi masayı kolayca taşıdı. Atasözünü tamamlayın: Bir elin nesi var, iki elin ___ var.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sesi

    sesi: Kalıpta bir el ile iki elin çıkarabileceği ses karşılaştırılır. Masayı iki kişinin taşıması yardımlaşmayı somutlaştırır; masanın ses çıkarması anlatılmaz.

  4. A: Aceleyle kestim, tahta kısa kaldı. B: Sana söylemiştim: Acele işe şeytan karışır. B'nin sözü burada ne taşır? (sitem / teşekkür)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sitem

    sitem: Tahta artık kısa kalmıştır; Sana söylemiştim ifadesi dikkate alınmayan önceki uyarıyı hatırlatır. Bu iki ipucu, teşekkür değil sitem yorumunu destekler.

Bugün kullan

İkili çalışmada aynı atasözüyle iki kısa diyalog yazdırın: biri aceleyle yapılacak bir işten önce, diğeri hata yapıldıktan sonra geçsin. Öğrenciler uyarı ya da sitem yorumunu destekleyen sözü göstersin ve atasözünün kalıbını korusun.