Pazarda ve dükkânda alışveriş: bir kilo domates lütfen

Temel fikir

İstek, sayı, ölçü sözcüğü ve yalın ad sırasıyla kurulur: bir kilo domates lütfen, yarım kilo peynir istiyorum. Satıcı Başka bir şey var mı? diye sorar, öğrenci Hepsi ne kadar? der.

Örnekler

• Bir kilo domates lütfen.Önce miktar gelir, ad onun ardından yalın kalır; burada ayrıca bir tamlama eki gerekmez.
• Üç kilo elma ve iki kilo portakal lütfen.
• Domatesler taze mi?Miktar yokken çoğul doğaldır; konuşulan, önünüzdeki mallardır. Mi ayrı yazılır.
• Yarım kilo peynir istiyorum.
• Başka bir şey var mı?Satıcı, mal sayıldıktan sonra bunu sorar; mı ayrı yazılır. Yanıt olarak Hepsi bu, teşekkürler denir.
• Hepsi ne kadar?
• Altı yumurta lütfen.Sayılabilen şeylerde ölçü sözcüğü gerekmez: sayı ile ad söylenir ya da tane eklenir: altı tane yumurta. Ad iki durumda da tekil kalır.
• Para üstü kalsın.Para üstü geri alınan paradır; kalsın “kalsın” der, yani satıcıya bırakılır.

Dikkat et

Öğrenciler ölçü sözcüğünden sonra adı çoğul yapar ya da tamlama eki getirir: iki kilo elmalar ve iki kilo elmanın yanlıştır, doğrusu iki kilo elma. Çoğul, miktarsız konuşmada serbesttir: Elmalar taze mi?

Kendin dene

1. armut sözcüğünü miktardan sonra geldiği biçimde yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   armut

   armut: iki kilo ölçüsünden sonra ad yalın kalır; çoğul eki de tamlama eki de gelmez.

2. Satıcı başka bir şey isteyip istemediğinizi soruyor. “Vardır” anlamındaki sözcüğü yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   var

   var: satıcı başka bir şeyin olup olmadığını sorar; mı ayrı yazılır, var sözcüğünün son ünlüsü kalın ve düz olduğu için soru eki mı olur.

3. Toplam fiyatı soran iki sözcüğü yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   ne kadar / kaç lira

   ne kadar (ya da kaç lira): hepsi tüm malların toplamıdır; tek bir ürünün değil, toplamın fiyatı sorulur.

4. Domateslerin taze olup olmadığını soran soru ekini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   mi

   mi: taze sözcüğünün son ünlüsü ince ve düz e olduğu için soru eki mi olur ve ayrı yazılır.

Bugün kullan

Öğrencilerden satıcıyla iki ürünlü, toplamı ve para üstünü içeren kısa bir alışveriş diyaloğu yazmalarını isteyin; miktardan sonraki her adın yalın kaldığını denetleyin.