Öğrencilerin geliyorum, okuyorum gibi fiilleri kurması ve -yor öncesindeki ünlüyü seçmesi için kısa bir not.

Temel fikir

Şimdiki zaman, fiil gövdesine ı, i, u ya da ü ünlüsü ve -yor getirilerek kurulur; ünlü gövdenin son ünlüsüne uyar: alıyor, geliyor, buluyor, görüyor. Ünlüyle biten gövdelerde -yor doğrudan gelir (okuyor); ardından kişi ekleri gelir: -um, -sun, -uz, -sunuz.

Karşılaştırılacak kalıplar
Gövdenin son ünlüsü-yor öncesi ünlüÖrnek
a, ı-ıyoralıyorum
e, i-iyorgeliyorum
o, u-uyorbuluyorum
ö, ü-üyorgörüyorum

Örnekler

  • Ben şimdi kitap okuyorum.oku gövdesi ünlüyle bittiği için -yor doğrudan gelir: okuyorum. Özne olan ben düşebilir.
  • Annem mutfakta yemek yapıyor.
  • Siz ne yapıyorsunuz?siz hem birden çok kişiye hem saygıyla tek kişiye seslenirken kullanılır; yanında -sunuz eki gelir.
  • Yağmur yağıyor.Hava olaylarında özne gerekmez; fiil tek başına yeter. yağ- gövdesi a'dan sonra ı alır: yağıyor.
  • Ders saat dokuzda başlıyor.başla- gövdesinin son a'sı düşer: başl-ıyor, başlayor değil. Tarifeler ve programlar da -yor ile anlatılır.
  • Çocuklar şimdi uyuyor.
  • Yarın Ankara'ya gidiyoruz.yarın gibi bir zaman sözcüğüyle -yor, kararlaştırılmış bir işi de anlatır. git- gövdesi ünlüden önce gid- olur: gidiyoruz.
  • geliyorumgeliyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • gidiyorsunuzgidiyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorsunuzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler a ve e ile biten gövdelerde ünlüyü korur: başlayor ve bekleyor yazarlar; doğrusu başlıyor ve bekliyor. demek ve yemek de diyor ve yiyor olur; bunları ayrıca ezberletin.

Kendin dene

  1. çalışmak fiilini şimdiki zamanda birinci tekil kişiye çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalışıyorum

    çalışıyorum: gövde ünsüzle biter, son ünlü ı olduğu için ıyor gelir; -um birinci tekil kişidir.

  2. başlamak fiilini şimdiki zamanda üçüncü tekil kişiye çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    başlıyor

    başlıyor: başla gövdesinin sonundaki a düşer, kalan son ünlü a olduğu için ı gelir; üçüncü kişide kişi eki yoktur.

  3. gülmek fiilini şimdiki zamanda birinci çoğul kişiye çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gülüyoruz

    gülüyoruz: son ünlü ü ince yuvarlak olduğu için üyor gelir; -uz birinci çoğul kişidir.

  4. yemek fiilini şimdiki zamanda birinci tekil kişiye çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yiyorum

    yiyorum: ye- gövdesi -yor öncesinde yi- olur; -um birinci tekil kişidir.

Bugün kullan

Öğrencilerden o anda kendilerinin ve çevrelerindekilerin yaptığı dört işi yazmalarını ve her fiilde -yor öncesindeki ünlüyü denetlemelerini isteyin.