Bu B1 dersinde tasvir fiillerinin anlamını bağlamdan seçtirmeyi hedefleyin. Öğrenciden yalnızca yardımcı fiili adlandırmasını değil, olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini ve nasıl sürdüğünü açıklamasını isteyin.

Temel fikir

Ver- tezlik, kolaylık veya birdenbire oluş anlamı katabilir: açıverdi, duruverdi. Taşıyıver gibi bir istek işi küçük bir yardım olarak sunar; samimi ilişkilerdeki kullanımını gösterin. Dur- devam etmeyi belirtir: okuyadur. Yaz- yaklaşma bildirir: düşeyazdı diyen kişi düşüşün gerçekleşmediğini anlatır; bu yapı günlük konuşmada daha sınırlıdır. Kal- ile bakakaldı şaşkınlıkla bakmayı sürdürmeyi, uyuyakaldı ise uykuya dalmayı anlatır. Bu tasvir fiilleri bitişik yazılır; zaman ve kişi ekleri sona gelir. Bağlayıcı ünlü uyuma girer, yardımcı fiilin ünlüleri değişmez: açıverdi. Derste sınıflandırmadan önce sonuç ve bağlam soruları sorun.

Örnekler

  • Annem kapıyı açıverdi.
  • Çocuk resme bakakaldı.
  • Yolcu merdivende düşeyazdı.
  • Sen okuyadur, ben çayı hazırlayayım.
  • Kedi koltukta uyuyakaldı.
  • Ablam soruyu çözüverdi.
  • Şu kutuyu taşıyıver.
  • Otobüs tam önümde duruverdi.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci kal- ile yaz- yapılarını aynı “neredeyse” anlamına indirgemesin: uyuyakaldı cümlesinde uyku başlamıştır, düşeyazdı cümlesinde düşüş gerçekleşmemiştir. Okuyadur biçimini de bağımsız dur emriyle karıştırıp okumayı bırakmak olarak yorumlayabilir.

Kendin dene

  1. Kutuyu taşımayı küçük ve çabuk bir yardım olarak isteyin. İki biçimden birini seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    taşıyıver

    taşıyıver: bağlam tek seferlik, çabuk bir yardım istiyor. Taşıyadur seçimi işi küçük bir rica olarak sunmak yerine sürdürmeyi isterdi.

  2. Siz çayı hazırlarken diğer kişinin okumaya devam etmesini isteyin. Bir biçim seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    okuyadur

    okuyadur: çay hazırlanırken okuma kesilmemeli; bu yüzden devam anlamı gerekir. Okuyuver okumayı çabuk veya kolay bir iş olarak sunardı.

  3. Yolcu düşmek üzereydi ama düşmedi. Bu sonucu anlatan biçimi seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    düşeyazdı

    düşeyazdı: yolcu dengesini koruduğu için gerçekleşmiş düşüş bildiren düşüverdi seçilemez. İki seçenek olayın sonucunu değiştiriyor.

  4. Çocuk gerçekten bakıyordu; şaşkınlıktan gözlerini resimden ayıramadı. Bu durumu anlatan biçimi seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bakakaldı

    bakakaldı: çocuk zaten bakıyor ve bakmayı sürdürüyor. Bakayazdı seçeneği bakmanın yalnızca eşiğine gelindiğini düşündürür; verilen durumla uyuşmaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden küçük bir yardım istemelerini, süren bir işe devam ettirmelerini ve gerçekleşmeyen bir düşüşü anlatmalarını isteyin. Son olarak bakakaldı için olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini gerekçelendirsinler.