Bu B1 dersinde biçim tablosundan çok iki olayın zaman ilişkisine odaklanın. Öğrenciden önce olayları, sonra her olayın öznesini bulmasını isteyin; aynı kişi varsayımıyla başlamayın.

Temel fikir

-ince zarf-fiilli bölüm, ana cümledeki olayın hangi olay gerçekleşince olduğunu belirtir: Zil çalınca çocuklar bahçeye koştu. Zarf-fiile kişi veya zaman eki getirilmez; zaman yorumu ana yüklem ve bağlamla kurulur. Arayacağım bir planı, açarım bu dersteki sabah alışkanlığını anlatır. Sen gelince ben masayı hazırlayacağım örneğinde iki ayrı özne vardır. Ek tek başına her durumda gecikmesizliği vurgulamaz; Mesajı okuyunca hemen cevap ver cümlesinde bu vurguyu hemen sağlar. Biçim alıştırmaları için ilgili ek dersine yönlendirin.

Örnekler

  • Eve varınca seni arayacağım.
  • Yağmur durunca dışarı çıkacağız.
  • Çay soğuyunca tadı değişir.
  • Zil çalınca çocuklar bahçeye koştu.
  • Sen gelince ben masayı hazırlayacağım.
  • Mesajı okuyunca hemen cevap ver.
  • Her sabah uyanınca pencereyi açarım.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Ana yüklem birinci kişide diye zarf-fiilin öznesini de konuşan kişi sayma hatasını kontrol edin. Sen gelince ben masayı hazırlayacağım cümlesinde gelen kişi sen, hazırlayan kişi ben olur. Öğrenciye iki öznenin altını ayrı ayrı çizdirin; gelince biçimine kişi eki ekletmeyin.

Kendin dene

  1. Eve ulaşma zamanını bildiren biçimi seçin: varınca veya varacağım.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    varınca

    varınca: eve ulaşma olayı aramanın zamanını belirler. Varacağım seçilirse ikinci bir gelecek zaman yargısı kurulur; istenen zaman bağı oluşmaz.

  2. Masayı hazırlayacak kişiyi bulun: ben veya sen.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ben

    ben: masayı hazırlayacak kişi konuşandır. Sen gelme olayının öznesidir; hazırlayacağım yüklemindeki birinci kişi işareti de yanıtı doğrular.

  3. Yanıtın gecikmeden verilmesini isteyin: hemen veya bazen.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    hemen

    hemen: yönerge, mesajı okuduktan sonra beklemeden yanıt vermeyi ister. Bazen ise yanıtın hızını değil, hangi sıklıkla verildiğini değiştirir.

  4. Olay dün oldu. Ana cümlenin yüklemini koşmak fiilinin görülen geçmiş zamanıyla tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    koştu / koştular

    koştu / koştular: dün bağlamı koşma olayını geçmişe yerleştirir. Çocuklar insanlardan oluşan çoğul bir özne olduğu için bu cümlede yüklem iki biçimde de kullanılabilir.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir plan, bir alışkanlık ve geçmişteki bir olayı bu yapıyla anlatmalarını isteyin. Bir cümlede özneler farklı olsun. Birine hemen ekletip anlamdaki katkısını açıklatın.