Öğrencilerin geniş zaman gövdesine kişi ekini getirip alışkanlıklarını anlatmaları için kısa bir not; geniş zaman ekinin seçimi ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Geniş zaman ekinden sonra kişi ekleri gelir: -im, -sin, (üçüncü tekil kişide ek yok), -iz, -siniz, -ler/-lar. Dört biçimli ekler geniş zaman ekinin son ünlüsüne uyar: yaparım, görürsünüz; -ler/-lar iki biçimlidir: yaparlar.
| Kişi | Ek | gel- | yap- | gör- | oku- |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | -im / -ım / -um / -üm | gelirim | yaparım | görürüm | okurum |
| sen | -sin / -sın / -sun / -sün | gelirsin | yaparsın | görürsün | okursun |
| o | – | gelir | yapar | görür | okur |
| biz | -iz / -ız / -uz / -üz | geliriz | yaparız | görürüz | okuruz |
| siz | -siniz / -sınız / -sunuz / -sünüz | gelirsiniz | yaparsınız | görürsünüz | okursunuz |
| onlar | -ler / -lar | gelirler | yaparlar | görürler | okurlar |
Örnekler
- Ben her sabah çay içerim.Ek zaten “ben”i gösterir; özne düşebilir: Her sabah çay içerim.
- Sen akşamları kitap okursun.
- Hafta sonları biz geç kalkarız.
- gelirimgelirGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erimGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- yaparsınızyaparGeniş zaman eki: -ir, -ar, -ersınızGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- okurlarokurGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erlarGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- alırızalırGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erızGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- Siz her zaman erken gelirsiniz.Geniş zamanda siz için -siniz gelir, geçmişteki -niz değil: gelirsiniz, ama geldiniz.
- Annem çok güzel yemek yapar.Üçüncü tekil kişide kişi eki yoktur: tek başına -ar “o yapar” demektir. annem gibi bir ad özne de aynı biçimi alır.
- Çocuklar bizde kalır.Çoğul bir adla kurulan öznede fiile genellikle -ler eklenmez: Çocuklar bizde kalır, kalırlar değil.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler geçmiş zamanın kısa eklerini taşır: gelirn, gelirk ve gelirniz yanlıştır; doğrusu gelirsin, geliriz, gelirsiniz. Üçüncü tekil kişide ek olmadığını (gelir) ayrıca hatırlatın.
Kendin dene
gel filine ben için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelirim
gelirim: -ir ekinden sonra ben için -im gelir; son ünlü i olduğu için ek değişmez.
yap filine sen için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yaparsın
yaparsın: ek -ar, son ünlü kalın düz a olduğu için sen eki -sın olur.
oku filine biz için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuruz
okuruz: oku ünlüyle bittiğinden geniş zaman eki yalnızca -r'dir; son ünlü u olduğu için biz eki -uz olur.
gör filine siz için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
görürsünüz
görürsünüz: gör ince yuvarlak ünlülüdür, ek -ür'dür ve siz eki -sünüz olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
gel filine ben için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
yap filine sen için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
oku filine biz için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
gör filine siz için geniş zaman ve kişi ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kendilerinin, bir arkadaşlarının, ailelerinin ve komşularının alışkanlıklarını anlatan dört cümle yazmalarını ve her fiilde geniş zaman ekini ile kişi ekini göstermelerini isteyin.