B1 dersinde öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesini, önceki bir olay ile geçmişteki başvuru noktası arasındaki ilişki üzerinden ele alın. Tahtaya iki nokta koyun; öğrencinin yalnızca ek üretmesini değil, hangi olayın önce gerçekleştiğini açıklamasını isteyin.

Temel fikir

Biz gelince film çoktan başlamıştı. örneğinde filmin başlaması önce, varış sonra gerçekleşir. Başvuru noktası başka bir cümlede verilmiş olabilir; Saat beşte otobüs henüz kalkmamıştı. örneğinde ise saat belirtilmiştir. Olumsuz biçim o ana kadar gerçekleşmemeyi, duymuş muydu? sorusu da önceki deneyimin varlığını sorgular. Önce pencereyi kapattık, sonra lambayı söndürdük. cümlesinde anlatı sırayla ilerler; iki olayı sırf ikisi de geçmişte diye hikâye birleşik çekimine çevirmeyin. Bu derste öncelik ilişkisi üzerinde durun; yapının anı anlatımında başka kullanımları da vardır.

Örnekler

  • Biz gelince film çoktan başlamıştı.
  • Ben dönünce ablam yemeği hazırlamıştı.
  • Ders başlayınca öğrenciler kitaplarını açmıştı.
  • Saat beşte otobüs henüz kalkmamıştı.
  • Zeynep bu haberi daha önce duymuş muydu?
  • Önce pencereyi kapattık, sonra lambayı söndürdük.
  • Biz gelince film başladı.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, yapıdaki -miş nedeniyle bütün örnekleri duyuma bağlayabilir. Kendi yaşadığı olaylarla da bu yapıyı kullanabildiğini gösterin. -dikti bütün kişiler için ayrı bir geçmişte bitmişlik eki değildir; bazı konuşma ve ağız kullanımlarındaki geldikti biçimi birinci çoğul kişidir. Bu derste öğrenciden gelmiştik biçimini üretmesini bekleyin.

Kendin dene

  1. Salona girişten önce gerçekleşen olayı geçmişte bitmişlik yapısıyla tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    başlamıştı

    başlamıştı: konserin başlaması salona girişten öncedir; öğrenci başvuru noktası olarak salona girişi göstermelidir.

  2. Saat sekizde henüz gerçekleşmemiş olayı olumsuz geçmişte bitmişlik yapısıyla tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kapanmamıştı

    kapanmamıştı: saat sekizde dükkân hâlâ açıktır. henüz ile olumsuz çekim, kapanmanın o ana kadar gerçekleşmediğini birlikte belirtir.

  3. Tarifi daha önce deneme durumunu ikinci tekil kişiye sorun; boşluğa soru biçiminin tamamını yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    denemiş miydin

    denemiş miydin: soru, muhatabın tarifi daha önce deneyip denemediğiyle ilgilidir. Ayrı yazılan miydin geçmiş zaman ve ikinci tekil kişi bilgisini taşır.

  4. Olay sırasını görülen geçmiş zamanla sürdürün: önce bilet alma, sonra trene binme.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bindik

    bindik: trene binme, bilet almadan sonra gelir; anlatının sonraki adımıdır. -k birinci çoğul kişiyi belirtir.

Bugün kullan

Gruplara bir eve dönüş anı verin. Dönüşten önce biten bir iş, henüz gerçekleşmeyen bir olay ve önceki deneyime ilişkin bir soru yazdırın. Ardından iki olayı oluş sırasıyla anlattırıp çekim seçimlerini açıklatın.