Öğrencilerin olumsuz geçmişi kurması ve geçmiş zamanlı soru sorması için kısa bir not; -di ekinin kendisi ve kişi ekleri ayrı sayfalardadır.

Temel fikir

Görülen geçmiş zamanın olumsuzu, gövde ile -di arasına -me ya da -ma getirilerek yapılır: gitmedim, almadı. Soru edatı mi fiilden ayrı yazılır, kişi eki fiilde kalır: Gittin mi?, Almadınız mı?.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiOlumluOlumsuzSoruOlumsuz soru
bengittimgitmedimGittim mi?Gitmedim mi?
sengittingitmedinGittin mi?Gitmedin mi?
ogittigitmediGitti mi?Gitmedi mi?
bizgittikgitmedikGittik mi?Gitmedik mi?
sizgittinizgitmedinizGittiniz mi?Gitmediniz mi?
onlargittilergitmedilerGittiler mi?Gitmediler mi?

Örnekler

  • Elif bu sabah ekmek almadı.
  • Babam pazartesi işe gitmedi.
  • Konserde Ali'yi gördünüz mü?
  • Biz kapıyı kapatmadık.Olumlu biçimde t ikilenir: kapattık. Olumsuzda araya -ma girer; gövde kapat olarak kalır ve söz kapatmadık olur.
  • Ali eve gelmedi mi?Soru edatı mi fiilin tamamından sonra ayrı yazılır. Üçüncü kişide arada bir şey yoktur: gelmedi mi. Öbür kişilerde kişi eki fiilde kalır: gelmedin mi?
  • Otobüste kimse konuşmadı.Kimse olumsuz bir fiille kullanılır: konuşmadı içindeki -ma tümcedeki tek olumsuzluktur.
  • Çocuklar öğleden sonra uyumadı.Çoğul öznede fiil çoğu zaman tekil kalır: uyumadı. Uyumadılar da doğrudur.
  • yemedikyemediGeçmiş zamanın olumsuzu: -medi / -madıkGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
  • bakmadılarbakmadıGeçmiş zamanın olumsuzu: -medi / -madılarGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler şimdiki zamandaki Geliyor musun? kalıbını geçmişe taşır ve Geldi misin? der; doğrusu Geldin mi?. Olumsuzluk eki de -di ekinden önce gelir: gitmedim, gittimedim değil.

Kendin dene

  1. içmek fiilini olumsuz geçmiş zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    içmedik

    içmedik: son ünlü i olduğu için ek -me olur; ardından -di ve biz için -k gelir.

  2. almak fiilini olumsuz geçmiş zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    almadınız

    almadınız: kalın ünlü a ile -ma olur, sonra -dı ve -nız gelir.

  3. yemek fiilini olumsuz geçmiş zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yemedi / yemediler

    yemedi / yemediler: ye ünlüyle biter, -me doğrudan eklenir; çoğul öznede tekil yemedi de, yemediler de doğrudur.

  4. Boşluğa soru edatını yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mi

    mi: üçüncü kişide fiilde kişi eki yoktur, mi değişmeden ayrı yazılır; son ünlü i olduğu için mi olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden dün yapmadıkları üç şeyi yazmalarını, sonra birini soruya çevirip mi edatının ünlüsünü denetlemelerini isteyin.