Bu derste amaç ek tablosunu yeniden öğretmek değil, bir aile büyüğünün anlatısını takip etmektir. Öğrencileri dede ve torun rollerine ayırın. Örnekteki sen hitabının aile içindeki bir tercih olduğunu, her aileye genellenemeyeceğini belirtin.

Temel fikir

Önce Dede, çocukluğun nasıl geçti? sorusuyla anlatıya alan açtırın. Öğrenci, yanıttaki bir yer veya olay üzerinden yeni soru kursun; Peki, sonra ne oldu? ile devamını istesin. Ardından konuşma arkadaşını değiştirip bir bilgiyi Annem anlattı gibi bir kaynak ifadesiyle aktarsın. Çalışmış biçimini burada öğrenilen geçmiş zamanın aktarım işleviyle ele alın; biçim çalışması ilgili ek dersindedir.

Metni oku

— Dede, çocukluğun nasıl geçti? — Köyde büyüdüm. Okula kardeşimle yürüyerek giderdim. — O zaman nerede yaşıyordun? — Okulun yakınında küçük bir evde yaşıyorduk. — En çok hangi oyunu severdin? — Saklambaç oynamayı severdim. Bir gün kardeşim bahçede saklandı. Onu uzun süre aradık. — Peki, sonra ne oldu? — Ağacın arkasından çıktı. Hepimiz güldük.

— Annem anlattı: Dedem gençken bir fırında çalışmış. — Bunu dedene sordun mu? — Evet. “Ben o fırında iki yıl çalıştım,” dedi.

Örnekler

  • Dede, çocukluğun nasıl geçti?
  • O zaman nerede yaşıyordun?
  • Okula kardeşimle yürüyerek giderdim.
  • En çok hangi oyunu severdin?
  • Peki, sonra ne oldu?
  • Annem anlattı: Dedem gençken bir fırında çalışmış.
  • Ben o fırında iki yıl çalıştım.
  • Bunu kimden duydun?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Geçmişte olması, bir anının mutlaka -miş ile anlatılmasını gerektirmez. Dede kendi deneyimi için çalıştım derken torun duyduğu bilgiyi çalışmış ile aktarabilir. Rol değişiminde kardeşimle sözünün kimin kardeşine gönderme yaptığını da kontrol edin; dedenin kardeşi ile torunun kardeşi karışmasın.

Kendin dene

  1. Dedenin çocukluğunun nasıl geçtiğini sorun. Boşluk için nasıl veya kimden sözcüğünü seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    nasıl

    nasıl, çocukluğun niteliğini sorarak anlatıyı açar. Öğrenci kimden seçerse bilgi kaynağı sorusuyla yaşantı sorusunu karıştırmıştır; bu boşlukta bir kişi aranmıyor.

  2. Dede, kardeşinin bir gün bahçede saklandığını söylüyor. Sonra, ne ve olmak fiilinin geçmiş zaman biçimiyle olayın devamını sorun. Başına peki ekleyebilirsiniz.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Sonra ne oldu / Peki sonra ne oldu

    Sonra ne oldu? veya Peki, sonra ne oldu?, saklanma olayının ardından gelen gelişmeyi sorar. Öğrenci, dedenin yerine bir son uydurmadan anlatının devamını ister.

  3. Annenizden duyduğunuz bilgiyi aktarın. Boşluğu çalışmak fiilinin öğrenilen geçmiş zaman biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalışmış

    çalışmış: bilgiyi veren kişi annedir; torun, dedesinin iş deneyimini aktarmaktadır. Çalıştım kullanılması işi yapanı birinci kişi yapar ve bu bağlamdaki özneyi değiştirir.

  4. Hikâyenin kimden duyulduğunu sorun. Boşluğu kim sözcüğünün uygun biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kimden

    kimden, anlatının kaynağı olan kişiyi sorar. Annemden gibi bir yanıt bu soruyu karşılar; yalnız kim kullanılırsa kaynağı belirten ayrılma durumu eksik kalır.

Bugün kullan

İkilere kurmaca bir çocukluk anısı kurdurun. Bir açılış sorusu ve yanıtlara bağlı iki takip sorusu isteyin. Rolleri değiştirdikten sonra her öğrenci bir ayrıntıyı kaynağıyla aktarsın. Sonraki etkinlikte ailenin göç hikâyesi dersine geçin.