Bu derste amaç on atasözünü ezberden sıralamak değil, bir aile konuşmasında neye karşılık söylendiğini açıklamaktır. Önce örnekteki durumu okutun, ardından büyüğün hangi davranışı desteklediğini ya da hangi davranışa karşı uyardığını sorun. Diğer dil sürümlerindeki çeviriler sözlerin iletisini verir; sözcüğü sözcüğüne çeviri değildir.

Temel fikir

Atasözleri kalıplaşmış sözlerdir. Alıntılanan bölümün sözcük sırasını koruyun; öğrenciden iletisini Yani… ile başlayan ayrı bir cümlede açıklamasını isteyin. Damlaya damlaya göl olur küçük miktarların birikmesini, Ak akçe kara gün içindir ise birikimin zor zamanda işe yaramasını öne çıkarır. Akçe sözcüğünü eski bir para adı olarak açıklamak yeterlidir. Olur ve karışır gibi geniş zaman biçimleri burada tek bir olayı değil, genellenen bir deneyimi anlatır. Öğrencinin henüz bilmediği yapıları önce kalıp içinde tanımasını sağlayın.

Örnekler

  • Bu söz bana tasarrufu hatırlatıyor.
  • Bence bu işi birlikte yapalım.
  • Bu atasözünü şimdi daha iyi anlıyorum.
  • Dedem kumbarama baktı: "Damlaya damlaya göl olur."
  • Babaannem pahalı koltuğu gösterdi: "Ayağını yorganına göre uzat."
  • Annem yamuk düğmeyi gördü: "Acele işe şeytan karışır."
  • Dedem masayı taşımaya geldi: "Bir elin nesi var, iki elin sesi var."
  • Anneannem boş kavanozu ayırdı: "Sakla samanı, gelir zamanı."
  • Babam tartışmayı durdurdu: "Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır."
  • Teyzem komşudan merdiven istedi: "Komşu komşunun külüne muhtaçtır."
  • Dedem tamir parasını birikiminden ödedi: "Ak akçe kara gün içindir."
  • Annem kardeşime yardımımı hatırlattı: "Ne ekersen onu biçersin."
  • Babaannem örgüsünü eline aldı: "İşleyen demir pas tutmaz."

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci Ayağını yorganına göre uzat sözünü yalnızca yatakla ilişkilendirebilir. Koltuk örneğinde konuşmanın harcamayla ilgili olduğunu bulmasını sağlayın. Ayrıca anlamayı onaylamadan ayırın: Haklısın karşıdakini haklı bulduğunu bildirir; anlamı sormak için Bu söz ne demek? uygundur. Atasözünün her duruma uygun olduğunu varsaymayın.

Kendin dene

  1. Dedem kumbaramı gösterip "Damlaya damlaya göl olur" dedi. Her gün para ayırıyorum; yani ___ yapıyorum.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    tasarruf / birikim

    tasarruf / birikim: Her gün ayrılan para zamanla çoğalır. Kumbara, sözdeki gölün gerçek bir gölü değil biriken miktarı temsil ettiğini gösterir.

  2. Annem "Acele işe şeytan karışır" dedi. Yani "___ etme, düğmeyi dikkatle dik" demek istiyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    acele

    acele: Düğmenin yamukluğu hızlı ve dikkatsiz çalışmanın sonucudur; anne daha yavaş ve özenli dikilmesini istiyor.

  3. Dedem "Bir elin nesi var, iki elin sesi var" dedi. Yani masayı ___ taşıyalım. (yalnız / birlikte)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    birlikte / beraber

    birlikte / beraber: Dede masayı taşımaya yardım ediyor. Boşluğa ortak hareketi anlatan bir sözcük gerekir; tek başına taşıma bu bağlama uymaz.

  4. Bir atasözünü anlamadın. "Bu söz" ile başlayıp anlamını sor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Bu söz ne demek? / Bu söz ne anlama geliyor?

    Bu söz ne demek? / Bu söz ne anlama geliyor?: İkisi de açıklama ister. Öğrenci bu sorularla atasözündeki öğüdü kabul ettiğini söylemiş olmaz.

Bugün kullan

Öğrencilere üç aile durumu seçtirin. Her biri için uygun atasözünü ve Yani ile başlayan bir açıklama yazdırın. Eşli çalışmada bir öğrenci anlamı sorsun, diğeri örnekteki davranış üzerinden açıklasın.