Bu B1 dersinde bilet adını yalnız bir sözcük listesi öğesi olarak değil, durum ve iyelik eklerinin işlevlerini karşılaştırmak için kullanın. Öğrenciler hem bir biletin kime ait olduğunu hem de cümlede hangi görevi üstlendiğini açıklayabilsin.
Temel fikir
Bilet, ünlüyle başlayan ek aldığında son ünsüzü yumuşamayan bir addır: bileti, bilete, biletim. Bulunma ve ayrılma biçimlerinde kökün sonundaki t ile ekin başındaki t birlikte yazılır: bilette, biletten. Tablodaki durum biçimlerini iyelik biçimleriyle karşılaştırın; biletin hem ilgi durumu hem ikinci tekil kişi iyeliği, bileti ise hem belirtme durumu hem üçüncü tekil kişi iyeliği olabilir. Biletlerimiz ile iki bilet örneklerini de karşılaştırın.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | bilet |
| Belirtme durumu | bileti |
| Yönelme durumu | bilete |
| Bulunma durumu | bilette |
| Ayrılma durumu | biletten |
| İlgi durumu | biletin |
| Çoğul | biletler |
| Birinci tekil kişi iyeliği | biletim |
| İkinci tekil kişi iyeliği | biletin |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği | bileti |
| Birinci çoğul kişi iyeliği | biletimiz |
| İkinci çoğul kişi iyeliği | biletiniz |
| Üçüncü çoğul kişi: birden çok bilet | onların biletleri |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği + belirtme | biletini |
Örnekler
- Biletimi evde unuttum.
- Bilette koltuk numarası yazıyor.
- Bilete tekrar baktım.
- Bu biletin tarihi yanlış.
- İki bilet almak istiyoruz.
- Onun biletini de kontrol ettim.
- Biletlerimiz çantanın küçük cebinde.
- Bu biletlerden biri senin.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin aynı yazılan biçimleri aynı işlevde sanıp sanmadığını kontrol edin. Bileti sakla cümlesindeki ek belirtme, Onun bileti kayıp cümlesindeki ek iyelik bildirir. Onun biletini buldum cümlesinde ise üçüncü kişi iyeliğinden sonra zamir n’si ve belirtme eki gelir. Bu cümlede yalnız bileti yazmak nesnenin durum ekini eksik bırakır.
Kendin dene
Boşluğu bilet sözcüğünün uygun biçimiyle tamamlayın: Bu ___ sakla. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bileti
bileti: bu sözcüğü saklanacak nesneyi belirli hâle getirir. Bu nedenle ad belirtme eki alır; bilet adının sonundaki t, -i önünde korunur.
“Biletin üzerinde” anlamını tek sözcükle verin: ___ tarih yazmıyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bilette
bilette: Tarihin yazılabileceği yüzey belirtilmektedir. Kökün son sesi ötümsüz t olduğu için ek -te olur; iki ayrı görevdeki t yan yana yazılır.
Tek bir biletin konuşana ait olduğunu belirtin: Benim ___ evde kaldı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
biletim
biletim: benim ile gösterilen sahip, konuşandır. Tekil ada birinci tekil kişi iyelik eki -im gelir. Bilet bu cümlenin öznesidir; belirtme eki gerekmez.
Bulunan tek biletin üçüncü kişiye ait olduğunu belirtin: Onun ___ buldum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
biletini
biletini: onun üçüncü kişiyi gösterir. Bulunan nesne o kişinin bileti olduğu için bileti biçimine -n-i eklenir; iyelik ve belirtme işlevleri birlikte ifade edilir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğu bilet sözcüğünün uygun biçimiyle tamamlayın: Bu ___ sakla. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
“Biletin üzerinde” anlamını tek sözcükle verin: ___ tarih yazmıyor.
Tek bir biletin konuşana ait olduğunu belirtin: Benim ___ evde kaldı.
Bulunan tek biletin üçüncü kişiye ait olduğunu belirtin: Onun ___ buldum.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kaybolan bir bilet üzerine kısa bir konuşma yazmalarını isteyin. Biletin sahibini, bulunduğu yeri ve onu bulan kişiyi belirtip bir çoğul biçim kullansınlar; ardından her eki işlevine göre açıklasınlar.