Öğrencilerin arkadaş adına çoğul, iyelik ve durum eklerini sırayla getirmesi için kısa bir not.
Temel fikir
Ek sırası ad kökü, çoğul, iyelik, durumdur: arkadaşlarımızdan. Ünsüzle başlayan ek geldiğinde son ses ötümsüz ş olduğu için -ta ve -tan yazılır; kök yumuşamaz.
| Ek | Tek | Çoğul |
|---|---|---|
| — | arkadaş | arkadaşlar |
| -ı | arkadaşı | arkadaşları |
| -a | arkadaşa | arkadaşlara |
| -ta | arkadaşta | arkadaşlarda |
| -tan | arkadaştan | arkadaşlardan |
| -ın | arkadaşın | arkadaşların |
| -ım | arkadaşım | arkadaşlarım |
Örnekler
- Arkadaşım bugün bize geliyor.-ım eki 'benim' anlamını taşır, ayrıca benim demeye gerek yok. Arkadaş cinsiyet belirtmez.
- Ben arkadaşıma çay veriyorum.arkadaşım m ile bittiği için yönelme eki doğrudan -a olur: arkadaşıma. Ben düşebilir.
- Bu gece arkadaşımda kalıyorum.arkadaşım ötümlü m ile bittiği için ek -da olur; iyeliksiz arkadaşta ise -ta ile yazılır.
- Ayşe'nin arkadaşı Ankara'dan geliyor.Sahip Ayşe'nin, sahip olunan arkadaşı biçimindedir. Aynı -ı belirtme durumunda da görülür; cümle hangisi olduğunu gösterir.
- Çantam arkadaşta.ş ötümsüz olduğu için ek -da değil -ta olur; kök değişmez.
- arkadaşlarımarkadaşlarÇoğul eki: -ler / -larımİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- arkadaşlarımızdanarkadaşlarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- arkadaşınaarkadaşıÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evineaYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -yaÜçüncü kişi iyelik -ı ile yönelme -a arasına kaynaştırma n girer: arkadaşı + n + a.
- arkadaştanarkadaştanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tanKök arkadaş eksiksiz kalır; ş ötümsüz olduğu için ayrılma eki -tan olur.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kitap → kitabı kuralını genelleyip köke dokunur ya da arkadaşda yazar; iyeliği çoğuldan önce getirip arkadaşımlar diyenler de olur.
Kendin dene
arkadaş sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arkadaşta
arkadaşta: ş ötümsüz olduğu için ek t ile başlar; kalın ünlüyle -ta olur.
arkadaş sözcüğüne ayrılma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arkadaştan
arkadaştan: aynı ötümsüz ş ayrılma ekini -tan yapar; kök bozulmaz.
arkadaş sözcüğüne önce çoğul, sonra 'benim' iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arkadaşlarım
arkadaşlarım: çoğul eki iyelik ekinden önce gelir.
arkadaşım sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arkadaşıma
arkadaşıma: arkadaşım ünsüzle bittiği için yönelme eki yalnızca -a olur, kaynaştırma ünsüzü gerekmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
arkadaş sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
arkadaş sözcüğüne ayrılma durumu ekini getirin.
arkadaş sözcüğüne önce çoğul, sonra 'benim' iyelik ekini getirin.
arkadaşım sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden arkadaşlarını anlatan dört cümle yazmalarını ve ekten önceki sesin ötümlü mü ötümsüz mü olduğunu işaretlemelerini isteyin.