B1 grubunda ad çekimini öğrencilerin kendi yazıları üzerinden ele alın. Bir cümleye sözcük ekleme, cümleden sözcük çıkarma ve bir arkadaşın cümlesini anlama bağlamları, ek seçimini somutlaştırır.
Temel fikir
Cümle adının kökü değişmez: cümleler, cümlede, cümlem. Son ünlü e olduğu için belirtme biçimi cümleyi olur; ilk hecedeki ü belirleyici değildir. Tahtada cümleyi okuyalım ile cümlesini okuyalım ifadelerini karşılaştırın; ikinci biçimde iyelikten sonra belirtme eki gelir. Cümleleri biçiminin üçüncü çoğul kişi iyeliğini, üçüncü tekil kişi iyeliğindeki çoğul adı veya belirtme durumundaki çoğul adı gösterebildiğini bağlamla açıklatın.
| Biçim | Anlam veya kullanım |
|---|---|
| cümle | yalın biçim |
| cümleler | çoğul |
| cümleyi | belirtme durumu |
| cümleye | yönelme durumu |
| cümlede | bulunma durumu |
| cümleden | ayrılma durumu |
| cümlenin | tamlayan eki |
| cümlem | benim cümlem |
| cümlen | senin cümlen |
| cümlesi | onun cümlesi |
| cümlemiz | bizim cümlemiz |
| cümleniz | sizin cümleniz |
| cümleleri | onların cümlesi/cümleleri; onun cümleleri; belirtme durumunda çoğul ad |
| cümlesini | onun cümlesini (belirtili nesne) |
| cümlesinde | onun cümlesinde |
| cümlelerimiz | bizim cümlelerimiz |
Örnekler
- Bu cümleyi birlikte okuyalım.
- Cümleye bir kelime ekleyin.
- Cümlede iki hata var.
- Cümlenin sonuna nokta koyun.
- Bu cümleden bir kelime çıkarın.
- Son cümlem biraz uzun.
- Arkadaşımın cümlesini anlamıyorum.
- Cümlelerimizi sırayla okuyalım.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Arkadaşımın cümlesini anlamıyorum örneğinde öğrencinin yalnızca cümlesi yazması, iyeliği kurup belirtme ekini atladığını gösterir. Cümleyi yazarsa bu kez arkadaşımın ile kurulan iyelik ilişkisi eksik kalır. Önce cümlenin kime ait olduğunu, sonra yüklemle ilişkisini sorun.
Kendin dene
Bu ___ birlikte okuyalım. (cümle) — Belirli bir cümle okunacak. Boşluğu tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
cümleyi
cümleyi: bu ile belirli bir cümle gösteriliyor ve bu cümle okuma eyleminin nesnesi oluyor. Ünlüyle biten ada belirtme eki y ile bağlanır.
___ iki hata var. (cümle) — Hataların nerede olduğunu belirtin. Boşluğu tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
cümlede
cümlede: iki hatanın bulunduğu yer soruluyor. İyelik ilişkisi verilmediği için bulunma eki doğrudan cümle adına gelir.
Arkadaşımın ___ anlamıyorum. (cümle) — Cümle arkadaşıma ait ve belirtili nesne. Boşluğu tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
cümlesini
cümlesini: arkadaşımın tamlayanı üçüncü tekil kişi iyeliğini gerektirir; anlaşılamayan şey de bu cümledir. Bu yüzden cümlesi biçimine n ve belirtme eki -i eklenir.
Bunlar bizim ___. (cümle; çoğul) — Birden çok cümle bize ait. Boşluğu tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
cümlelerimiz
cümlelerimiz: bunlar birden çok cümleyi, bizim ise birinci çoğul kişi iyeliğini gösterir. -ler ekinden sonra -imiz gelir; cümlemiz tek bir cümleyi belirtirdi.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Bu ___ birlikte okuyalım. (cümle) — Belirli bir cümle okunacak. Boşluğu tamamlayın.
___ iki hata var. (cümle) — Hataların nerede olduğunu belirtin. Boşluğu tamamlayın.
Arkadaşımın ___ anlamıyorum. (cümle) — Cümle arkadaşıma ait ve belirtili nesne. Boşluğu tamamlayın.
Bunlar bizim ___. (cümle; çoğul) — Birden çok cümle bize ait. Boşluğu tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kısa bir metin için üç dönüt yazmalarını isteyin: bir cümleye sözcük eklesinler, kendi cümlelerinde bir özellik göstersinler ve arkadaşlarının cümlesini anladıklarını söylesinler. Ekleri işlevleriyle açıklatsınlar.