Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca ekleri sıralaması değil, hatanın kime ait olduğunu ve cümlede hangi görevi üstlendiğini açıklaması hedeflenir. Bir taslağı düzeltme bağlamı, belirtme durumu ile iyelik ekini karşılaştırmak için kullanılabilir.
Temel fikir
Hata adında son ünlü korunur ve ünsüz yumuşaması görülmez: hatalar, hatayı, hataya, hatam, hatası. Tahtada hata yapmak, bu hatayı düzeltmek ve onun hatasını düzeltmek öbeklerini yan yana verin. Öğrenciden hangi biçimde belirli bir nesnenin, hangisinde hem iyeliğin hem nesne görevinin gösterildiğini açıklamasını isteyin. Hatalarımızdan biçimiyle çoğul, iyelik ve durum eki sırasını somutlaştırın.
| Biçim | Anlam veya görev |
|---|---|
| hata | yalın biçim |
| hatalar | çoğul |
| hatayı | belirtme durumu |
| hataya | yönelme durumu |
| hatada | bulunma durumu |
| hatadan | ayrılma durumu |
| hatanın | tamlayan eki |
| hatam | benim hatam |
| hatan | senin hatan |
| hatası | onun hatası |
| hatamız | bizim hatamız |
| hatanız | sizin hatanız |
| hataları | onların hatası/ hataları; onun hataları; belirtme durumunda çoğul ad |
| hatasını | onun hatası + belirtme durumu |
| hatalarımızdan | bizim hatalarımız + ayrılma durumu |
Örnekler
- Bu hatayı birlikte düzeltebiliriz.
- Öğretmen hatamı hemen fark etti.
- Bu hatadan çok şey öğrendik.
- Her taslakta birkaç hata buluyoruz.
- Kardeşim hatasını kabul etti.
- Aynı hataya tekrar düşmek istemiyorum.
- hatalarımızdanhatalarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- hatasınıhatasıÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evineıBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -ü
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci hatası biçimindeki iyelik ekini belirtme eki sanıp cümleyi eksik kurabilir. Onun hatasını düzelttim örneğinde iyelikten sonra gelen n ve belirtme ekini ayrı ayrı gösterin. Ayrıca üç hata ve birkaç hata öbeklerinde, çeviride çoğul görünse bile Türkçe ada çoğul eki getirilmediğini kontrol edin.
Kendin dene
Bu ___ hemen düzeltelim. (hata) — Belirli bir hatayı nesne olarak kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hatayı
hatayı: bu sözcüğü düzeltilecek belirli hatayı gösterir. Nesne olan bu ad belirtme eki alır; son ünlü ile ek arasına y girer. Cümlede iyelik anlamı yoktur.
Kardeşim kendi ___ düzeltti. (hata) — Kardeşin kendisine ait tek bir hatayı düzelttiğini anlatın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hatasını
hatasını: Düzeltilen hata kardeşin kendisine aittir. Bu yüzden hatası biçimine n ve belirtme eki -ı eklenir; yalnızca hatayı yazmak iyelik bilgisini taşımaz.
Biz kendi ___ ders çıkarıyoruz. (hata; çoğul) — Birden çok hatanın bize ait olduğunu ve bunlardan ders çıkardığımızı anlatın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hatalarımızdan
hatalarımızdan: Biz birinci çoğul kişiyi, yönerge ise birden çok hatayı gerektirir. Ders çıkarılan kaynak bu hatalardır: hata + lar + ımız + dan. Ayrılma eki atılırsa kaynak ilişkisi kurulamaz.
Metinde üç ___ var. (hata) — Sayıdan sonra adın uygun biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hata
hata: Hataların sayısı zaten üç ile belirtilmiştir. Bu sayı öbeğinde ad çoğul eki almaz; öğrenci çevirideki çoğul biçimi Türkçeye taşımamalıdır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Bu ___ hemen düzeltelim. (hata) — Belirli bir hatayı nesne olarak kullanın.
Kardeşim kendi ___ düzeltti. (hata) — Kardeşin kendisine ait tek bir hatayı düzelttiğini anlatın.
Biz kendi ___ ders çıkarıyoruz. (hata; çoğul) — Birden çok hatanın bize ait olduğunu ve bunlardan ders çıkardığımızı anlatın.
Metinde üç ___ var. (hata) — Sayıdan sonra adın uygun biçimini yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere kısa bir taslak verin. Bir hatayı göstermelerini, başka birinin hatasını düzeltmelerini ve kendi hatalarından ne öğrendiklerini üç cümlede anlatmalarını isteyin. Her hedef adın iyelik ve durum eklerini gerekçelendirsinler.