Aile sözcüklerini yeni öğrenen öğrenciler için, kardeş üzerinden ek seçimini gösteren kısa bir öğretmen notu.
Temel fikir
kardeş cinsiyet bildirmez; ayrım kız kardeş ve erkek kardeş ile yapılır. Son ünlü ince olduğu için ekler ince, son ünsüz ş ötümsüz olduğu için bulunma ve ayrılma ekleri -te / -ten olur: kardeşte, kardeşten.
| Ek | Biçim | Ekten önceki ses |
|---|---|---|
| -ler | kardeşler | ş |
| -im | kardeşim | ş |
| -imiz | kardeşimiz | ş |
| -e | kardeşe | ş |
| -te | kardeşte | ş |
| -ten | kardeşten | ş |
| -imde | kardeşimde | m |
| -inde | kardeşinde | n |
Örnekler
- Benim iki kardeşim var.Sayıdan sonra ad tekil kalır: iki kardeşim. Sözcük kardeşlerin erkek mi kız mı olduğunu da söylemez.
- Kardeşim şimdi okulda.
- Kardeşime bir hediye aldım.
- Bu telefonu kardeşimden ödünç aldım.
- kardeşlerimizdenkardeşlerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- kardeşimdekardeşimİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -mdeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -taİyelik eki -im ötümlü m ile bittiği için bulunma eki yine -de olur, -te olmaz. Yalın kardeş ise kardeşte verir.
- Ali bu hafta kardeşinde kalıyor.İyelik eki -i'den sonra bulunma ekinden önce kaynaştırma n'si gelir: kardeşinde, kardeşide değil. Aynı biçim kardeşin (senin kardeşin) + -de olarak da okunabilir.
- Kız kardeşim doktor, erkek kardeşim öğretmen.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler ünsüz benzeşmesini unutup kardeşde, kardeşden yazar; iyelik ekinden sonra ise -de doğrudur (kardeşimde). Sayıdan sonra çoğul eki getirmek (iki kardeşlerim) de sık hatadır.
Kendin dene
kardeş sözcüğünün çoğulunu yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kardeşler
kardeşler: son ünlü ince e olduğu için çoğul eki -ler olur; ş değişmez.
kardeş sözcüğüne ayrılma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kardeşten
kardeşten: ş ötümsüz bir ünsüz olduğu için ayrılma eki t ile başlar; ince ünlü e ile -ten olur.
kardeş sözcüğüne “benim” iyeliğini ve yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kardeşime
kardeşime: önce iyelik eki -im, sonra yönelme eki -e gelir; sıra değişmez.
kız ve kardeş sözcükleriyle “benim kız kardeşim” deyişini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kız kardeşim
kız kardeşim: kız ayrı yazılır, iyelik eki yalnızca kardeş sözcüğüne eklenir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
kardeş sözcüğünün çoğulunu yazın.
kardeş sözcüğüne ayrılma durumu ekini getirin.
kardeş sözcüğüne “benim” iyeliğini ve yönelme durumu ekini getirin.
kız ve kardeş sözcükleriyle “benim kız kardeşim” deyişini yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kendi kardeşleri ya da tasarladıkları biri hakkında üç cümle yazmalarını ve eklerin altını çizmelerini isteyin.