Ünsüzle biten ve son ünlüsü ince düz olan adlarda ekin nasıl seçildiğini ve iyelik ile bildirme ekinin karıştığını öğrencilere göstermek için kısa bir not.
Temel fikir
Ad n ile biter ve son ünlüsü e olduğu için tüm ekler ince ünlülüdür: öğretmenler, öğretmenim, öğretmene, öğretmende, öğretmenden. Ünlü uyumunda ilk ünlü ö değil, son ünlü belirleyicidir; ünsüzle biten adlarda kaynaştırma ünsüzü gerekmez.
| Sözcük | Ek | Biçim |
|---|---|---|
| öğretmen | -ler | öğretmenler |
| öğretmen | -im | öğretmenim |
| öğretmen | -imiz | öğretmenimiz |
| öğretmen | -in | öğretmenin |
| öğretmen | -i | öğretmeni |
| öğretmen | -e | öğretmene |
| öğretmen | -de | öğretmende |
| öğretmen | -den | öğretmenden |
| öğretmen | -i + -n + -e | öğretmenine |
Örnekler
- Öğretmen sınıfa giriyor.
- Kitabı öğretmene veriyorum.
- Yeni öğretmen bize ödev veriyor.
- Öğretmenler toplantıda.
- Ben öğretmenim.Burada -im bildirme ekidir (“ben …im”). Sonraki cümlede aynı ek iyelik ekidir. Özne olan ben düşebilir: Öğretmenim.
- Öğretmenim bana yardım ediyor.Burada -im iyelik ekidir. “Benim öğretmenim” ile “ben öğretmenim” arasındaki ayrımı sözcük sırası ve bağlam yapar.
- Öğretmenin kalemi masada.Burada -in tamlayan ekidir (“öğretmenin”). Öğretmenin nerede? cümlesinde aynı ek ikinci kişi iyeliğidir: “senin öğretmenin”.
- öğretmenlerimizdenöğretmenlerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- öğretmenineöğretmeniÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evineeYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler -im ekini iyelik ve bildirme eki olarak ayıramaz: öğretmenim hem “benim öğretmenim” hem “ben öğretmenim” demektir; -in de tamlayan eki ya da ikinci kişi iyeliği olabilir. Bağlamla ayırt ettirin. Yönelmede öğretmenye yazanlara ünsüzden sonra y gerekmediğini hatırlatın.
Kendin dene
öğretmen sözcüğünün çoğul biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmenler
öğretmenler: son ünlü ince e olduğu için çokluk eki -ler olur.
Eki ekleyin: Soruyu öğretmene soruyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmene
öğretmene: ad ünsüzle bittiği için yönelme ekinden önce y gelmez; ince ünlü -e verir.
öğretmen sözcüğüne eki ekleyin: Ben öğretmenim.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmenim
öğretmenim: ünsüzden sonra ek tam biçimiyle -im olur; burada bildirme ekidir, bu yüzden Ben öğretmenim “Ben öğretmenim, mesleğim bu” anlamına gelir.
Ekleri ekleyin: Hediyeyi onun öğretmenine veriyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmenine
öğretmenine: iyelik eki -i, sonra kaynaştırma n, sonra yönelme -e; “onun öğretmenine” demektir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
öğretmen sözcüğünün çoğul biçimini yazın.
Eki ekleyin: Soruyu öğretmene soruyorum.
öğretmen sözcüğüne eki ekleyin: Ben öğretmenim.
Ekleri ekleyin: Hediyeyi onun öğretmenine veriyorum.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden tanıdıkları bir öğretmeni anlatan üç cümle yazmalarını isteyin: biri öğretmenim, biri öğretmene, biri öğretmenden ile; her biçimin hangi soruya yanıt verdiğini söylesinler.