Ad çekimini çocuk sözcüğü üzerinden gösteren kısa bir not; yumuşamanın yanında iyelik ve belirtme eklerinin karışmasına da dikkat çeker.

Temel fikir

Çok heceli ve sonu k ile biten çocuk sözcüğünde ünlüyle başlayan ekten önce k, ğ olur (çocuğa, çocuğu, çocuğum); ünsüzle başlayan ekte değişmez (çocuklar, çocukta, çocuktan). Son ünlü u olduğu için ekler kalın ünlülüdür.

Karşılaştırılacak kalıplar
EkBiçimGövde harfi
-çocukk
-larçocuklark
-ıçocuğuğ
-açocuğağ
-taçocuktak
-tançocuktank
-ınçocuğunğ
-umçocuğumğ
-umuzçocuğumuzğ
-larıçocuklarık

Örnekler

  • Çocuğa elma verdim.Yönelme eki ünlüyle başladığı için çocuk sözcüğünün son k sesi yumuşar: çocuğa.
  • Çocuğumu okuldan alıyorum.
  • Çocuklar yarın bize geliyor.Çocuklar gibi çoğul bir özneden sonra yüklem çoğu zaman tekil olur: geliyor; geliyorlar da kullanılabilir.
  • çocuğumçocuğumİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
  • çocuklarımızaçocuklarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzaYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
  • çocuktançocuktanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tanÇıkma eki ünsüzle başladığı için k değişmez: çocuktan, çocuğtan değil.
  • Üç çocuğum var.Sayıdan sonra ad, iyelik ekiyle bile tekil kalır: üç çocuğum, üç çocuklarım değil.
  • Çocuğu çok seviyorum.Burada çocuğu belirtme durumundadır; aynı yazım “onun çocuğu” da olabilir: Çocuğu geldi. Anlamı cümle belirler.
  • Komşunun çocukları evde.Çocukları, çocuk + çoğul -lar + iyelik -ı ile kurulur: tek sahibin birden çok çocuğu. Komşunun çocuğu tek çocuktur.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Çocuğu ve çocukları tek başına belirtme durumu mu, üçüncü kişi iyeliği mi olduğunu söylemez; bağlam gerekir. Sayıdan sonra ad çoğul olmaz: üç çocuk.

Kendin dene

  1. çocuk sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çocuğa

    çocuğa: ek ünlüyle başladığı için k, ğ olur; kalın ünlüden sonra -a.

  2. çocuk sözcüğüne “benim” iyelik ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çocuğum

    çocuğum: ek ünlüyle başlar, k yumuşar; son ünlü u olduğu için ek -um olur.

  3. çocuk sözcüğüne çıkma durumu ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çocuktan

    çocuktan: ek ünsüzle başladığı için k korunur; k sert olduğundan ek -tan olur.

  4. Üç sözcüğünden sonra çoğul eki getirmeyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çocuk

    çocuk: sayıdan sonra ad çoğul olmaz, bu yüzden -lar gelmez.

Bugün kullan

Öğrencilerden tanıdıkları çocuklarla ilgili üç cümle yazmalarını ve her ekin ilk sesini işaretlemelerini isteyin.