Bu öğretmen notu, müze adının durum ve iyelik ekleriyle kullanımını belirtisiz ad tamlamasına bağlar. Öğrencinin yalnızca ekleri sıralamasını değil, cümlede yer, yön ve tamlama ilişkisini açıklamasını hedefleyin.
Temel fikir
Müze sözcüğünün son ünlüsü e olduğu için müzeler, müzeyi ve müzemiz biçimleri kullanılır; kök değişmez. Tahtada müzeye, müzede ve müzeden biçimlerini yön, yer ve çıkış noktasıyla eşleştirin. Ardından sanat müzesi tamlamasındaki -si ekini gösterin: durum eki geldiğinde araya n girer, sanat müzesine ve sanat müzesinde olur. Buradaki iyelik biçimli ekin kişisel sahiplik bildirmek zorunda olmadığını vurgulayın.
| Biçim | Anlam / kullanım |
|---|---|
| müze | Yalın durum |
| müzeyi | Belirtme durumu |
| müzeye | Yönelme durumu |
| müzede | Bulunma durumu |
| müzeden | Ayrılma durumu |
| müzenin | İlgi eki |
| müzeler | Çoğul |
| müzem | Birinci tekil kişi iyeliği |
| müzen | İkinci tekil kişi iyeliği |
| müzesi | Üçüncü tekil kişi iyeliği |
| müzemiz | Birinci çoğul kişi iyeliği |
| müzeniz | İkinci çoğul kişi iyeliği / nezaket |
| onların müzesi / onların müzeleri | Üçüncü çoğul kişi iyeliği; müze sayısı bağlama bağlı |
| müzemizde | Birinci çoğul iyelik + bulunma |
| müzelerimiz | Çoğul + birinci çoğul iyelik |
| sanat müzesi | Belirtisiz ad tamlaması |
| sanat müzesine | Belirtisiz ad tamlaması + yönelme |
Örnekler
- Bugün müzeye birlikte gidiyoruz.
- Çocuklar müzede resim çiziyor.
- Otobüs müzeden şimdi ayrılıyor.
- Müzenin bahçesinde eski bir heykel var.
- Bu müzeyi tekrar gezmek istiyoruz.
- Şehrimizdeki müzeler birbirinden farklı.
- Bizim müzemizde küçük bir kütüphane var.
- Hafta sonu sanat müzesine gideceğiz.
- müzelerimizdenmüzelerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci müzeye biçimini öğrenince sanat müzeye diyebilir. Tamlama ekini silmeden sanat müzesine biçimini kurdurun. Buna karşılık müzemizde sözcüğüne fazladan n ekletmeyin; birinci çoğul kişi iyeliğinden sonra bulunma eki doğrudan gelir.
Kendin dene
Boşluğa müze adının uygun biçimini yazın: daha önce gezdiğimiz belirli müze.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müzeyi
müzeyi: Bu sözü, gezilen müzeyi belirli kılar. Gezdik fiilinin belirtili nesnesi olduğu için belirtme eki gerekir; ünlüyle biten ada y aracılığıyla -i eklenir.
Müze sözcüğünü sayı kullanmadan çoğul yapın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müzeler
müzeler: Soruda sayı sözü kullanılmadan çoğul biçim isteniyor. Son ünlü e olduğu için -ler seçilir; ilk hecedeki ü ekin seçimini belirlemez.
Boşluğa müze adının uygun biçimini yazın: yeni salon bizim müzemizin içinde.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müzemizde
müzemizde: Bizim sözü birinci çoğul kişi iyeliğini, salonun orada olması ise bulunma durumunu gerektirir. Önce -miz, ardından -de gelir; yalnız müzemiz yazmak yer ilişkisini eksik bırakır.
Sanat müzesi tamlamasını yönelme durumunda tamamlayın; boşluğa yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müzesine
müzesine: Sanat sözü müzenin türünü belirttiği için tamlanan eki korunur. Yürüyoruz fiili bu cümlede bir hedefe yöneliş anlatır; müzesi biçimine n ve yönelme eki -e eklenir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğa müze adının uygun biçimini yazın: daha önce gezdiğimiz belirli müze.
Müze sözcüğünü sayı kullanmadan çoğul yapın.
Boşluğa müze adının uygun biçimini yazın: yeni salon bizim müzemizin içinde.
Sanat müzesi tamlamasını yönelme durumunda tamamlayın; boşluğa yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden hayalî bir sanat müzesine geziyi dört cümleyle planlamalarını isteyin. Yönelme ve bulunma biçimlerini, bir çoğul adı ve bir ad tamlamasını işaretletsinler; her seçimin cümledeki işlevini açıklatsınlar.