Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca ekleri sıralaması değil, cümledeki işleve göre biçim seçmesi amaçlanır. Tahtada bir kütüphane çizimi kullanarak yer, yön, belirli nesne ve aitlik sorularını ayrı ayrı sorun.
Temel fikir
Kütüphane ünlüyle biter; çekimde sözcük gövdesi değişmez. Son ünlü e olduğu için kütüphaneler, kütüphaneye ve kütüphaneyi biçimleri kullanılır. Belirtme durumundaki kütüphaneyi ile üçüncü tekil kişi iyelik eki taşıyan kütüphanesi biçimini karşılaştırın. Okul kütüphanesi belirtisiz ad tamlamasıdır; bulunma eki geldiğinde tamlanan eki korunur ve araya n girer: okul kütüphanesinde.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | kütüphane |
| Çoğul | kütüphaneler |
| Belirtme durumu | kütüphaneyi |
| Yönelme durumu | kütüphaneye |
| Bulunma durumu | kütüphanede |
| Ayrılma durumu | kütüphaneden |
| İlgi durumu | kütüphanenin |
| Birinci tekil kişi iyelik | kütüphanem |
| İkinci tekil kişi iyelik | kütüphanen |
| Üçüncü tekil kişi iyelik | kütüphanesi |
| Birinci çoğul kişi iyelik | kütüphanemiz |
| İkinci çoğul kişi iyelik | kütüphaneniz |
| Üçüncü çoğul kişi: tek kütüphane | onların kütüphanesi |
| Üçüncü çoğul kişi: birden çok kütüphane | onların kütüphaneleri |
| Çoğul + iyelik + ayrılma | kütüphanelerimizden |
| Ad tamlaması + bulunma | okul kütüphanesinde |
Örnekler
- Bugün kütüphanede buluşuyoruz.
- Yarın kütüphaneye gideceğim.
- Bu kütüphaneyi çok seviyorum.
- Kütüphanenin kapısı açık.
- Mahallemizde iki kütüphane var.
- Okul kütüphanesinde sessizce çalışıyoruz.
- Kütüphanemiz cumartesi günleri açık.
- kütüphanelerimizdenkütüphanelerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- kütüphanesindekütüphanesiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci son sesteki i benzerliğine bakarak belirtme ve iyelik eklerini eşitleyebilir. Bu kütüphaneyi çok seviyorum cümlesinde sevilen yer bellidir; aitlik bildirilmez. Ayrıca sözcük içindeki p çekim sırasında yumuşamaz.
Kendin dene
Gidilecek yeri belirtmek için boşluğu tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kütüphaneye
kütüphaneye: gideceğim eyleminin hedefi soruluyor. Son e düşmez; yönelme eki önüne y gelir. Öğrenciden cevabı “Nereye?” sorusuyla sınamasını isteyin.
Adın çoğul biçimini yazın; birden çok kütüphaneden söz ediliyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kütüphaneler
kütüphaneler: Birden çok kütüphaneden söz ediliyor ve adın önünde sayı yok. Son ünlü e çoğul ekini belirler. Bunu iki kütüphane örneğindeki tekil biçimle karşılaştırın.
Sevilen kütüphaneyi belirli nesne olarak yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kütüphaneyi
kütüphaneyi: bu ile işaret edilen yer, sevme eyleminin belirli nesnesidir. Bu nedenle y ile bağlanan belirtme eki gerekir; iyelik bildiren -si bu boşluğu karşılamaz.
Okul kütüphanesi tamlamasını bulunma durumunda kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kütüphanesinde
kütüphanesinde: Öğrenci önce okul kütüphanesi tamlamasını kurmalıdır. Çalışmanın yerini belirtirken tamlanan ekini koruyup n üzerinden bulunma ekini getirir; yalnız kütüphanede yazarsa tamlamayı eksik bırakır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Gidilecek yeri belirtmek için boşluğu tamamlayın.
Adın çoğul biçimini yazın; birden çok kütüphaneden söz ediliyor.
Sevilen kütüphaneyi belirli nesne olarak yazın.
Okul kütüphanesi tamlamasını bulunma durumunda kullanın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere hayalî bir kütüphane hakkında üç cümle yazdırın: bir yönelme, bir bulunma ve bir okul kütüphanesi örneği isteyin. Ekleri işaretletip her biçimin hangi soruya cevap verdiğini açıklatın.