Bu B1 dersinde bağlama işlevli zarf-fiil üzerinde durun. Öğrenciden önce aynı öznenin yaptığı iki eylemi ayrı cümlelerle söylemesini, sonra bunları birleştirmesini isteyin. Zincirlerdeki tek sözcükler tamamlanmış birer cümle değildir.
Temel fikir
Mastar eki çıkarılır; son ünlüye göre -ıp, -ip, -up, -üp seçilir. Ünlüyle biten tabanda araya y girer: ara + y + ıp, oku + y + up. Bu dersteki yapıda özne ortaktır; ilk fiil zaman ve kişi eki almaz, çekim son fiilde kalır: açıp bekleyeceğiz. Eylemler çoğu zaman art arda gelir; ancak ek yakın ilişkili eylemleri de bağlayabildiğinden her örneği mutlaka “sonra” ile açıklamayın. Gitmek → gidip, etmek → edip, yemek → yiyip ve demek → deyip biçimlerini karşılaştırın.
| Son ünlü | Ünsüzden sonra | Örnek | Ünlüden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -ıp | alıp | -yıp | arayıp |
| e, i | -ip | gelip | -yip | bekleyip |
| o, u | -up | oturup | -yup | okuyup |
| ö, ü | -üp | gülüp | -yüp | yürüyüp |
Örnekler
- Biz kapıyı açıp bekleyeceğiz.
- Çocuklar oturup resim çiziyor.
- Lütfen notu okuyup saklayın.
- arayıparayKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyııp-ip / -ıp / -up / -üp ile eylem bağlama
- bekleyipbekleyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıip-ip / -ıp / -up / -üp ile eylem bağlama
- okuyupokuyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıup-ip / -ıp / -up / -üp ile eylem bağlama
- yürüyüpyürüyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıüp-ip / -ıp / -up / -üp ile eylem bağlama
- Kutuyu alıp açacağız.
- Markete gidip süt alacağız.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci geçmiş olayı anlatırken ilk fiilin çekimini koruyabilir: açtımip bekledim yerine açıp bekledim gerekir. Zaman ve kişi bilgisini son fiilde buldurun. İlk alıştırmalarda öznesi farklı iki cümleyi bu kalıpla birleştirmeyin; öğrencinin önce ortak özneyi belirlemesini sağlayın.
Kendin dene
Yazmak fiilinin bağlama bildiren zarf-fiil biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yazıp
yazıp: -mak çıkarılınca yaz kalır. Son ünlü a olduğu için noktasız ı seçilir; taban ünsüzle bittiği için araya y girmez.
Okumak fiilinin bağlama bildiren zarf-fiil biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuyup
okuyup: Taban oku biçimindedir; okum değildir. Son ses u olduğundan araya y girer, yuvarlak ünlü korunur: oku + y + up.
Gitmek fiilinin bağlama bildiren zarf-fiil biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidip
gidip: Ünlüyle başlayan bu ekten önce git tabanındaki t, d olur. Son ünlü i olduğundan sonuç gitip değil, gidip biçimidir.
İki eylemi birleştirin; yalnızca boşluğa gelecek sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
açıp
açıp: Kapıyı açan ve bekleyen aynı kişidir. Bekledim geçmiş zaman ve birinci tekil kişi bilgisini zaten taşıdığından ilk fiildeki -tım kaldırılır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Yazmak fiilinin bağlama bildiren zarf-fiil biçimini yazın.
Okumak fiilinin bağlama bildiren zarf-fiil biçimini yazın.
Gitmek fiilinin bağlama bildiren zarf-fiil biçimini yazın.
İki eylemi birleştirin; yalnızca boşluğa gelecek sözcüğü yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Aynı öznenin iki eylemini geçmiş zaman, gelecek zaman ve rica bağlamlarında yazdırın. Öğrenciler önce mastar ekini ayırsın, ardından zarf-fiili kursun ve son fiilin çekim eklerini işaretlesin.