Bu B1 dersinde amaç sözcük listesi ezberletmek değil, öğrencinin bildiği bir Avrupa dilinden yararlanarak Türkçe sözcüğü tanımasını sağlamaktır. Önce benzerliği buldurun, sonra cümledeki anlamı ve Türkçedeki yerleşik yazımı kontrol ettirin.

Temel fikir

Alıntı sözcüklerde ses ve yazı uyarlamasını somut çiftler üzerinden gösterin: Fransızca chauffeur ile şoför, ascenseur ile asansör. Bu iki örnekte Fransızcadaki -eur bölümüne Türkçede -ör karşılık gelir. Fransızca station karşılığındaki istasyon ise başında i taşır. Bunları her sözcüğe uygulanacak bir dönüştürme kuralı gibi sunmayın. Alıntı köklerin bütün ünlülerinin uyumlu olması gerekmez; otel kökünü değiştirmeden Türkçe eklerle kullandırın.

Karşılaştırılacak kalıplar
Kaynak biçim (fr: Fransızca; en: İngilizce)Türkçe
hôtel (fr)otel
train (fr)tren
chauffeur (fr)şoför
ascenseur (fr)asansör
station (fr)istasyon
football (en)futbol

Örnekler

  • Bu otel oldukça sessiz.
  • Tren bugün çok kalabalık.
  • Şoför burada bizi bekliyor.
  • Yeni asansör henüz çalışmıyor.
  • İstasyon bu sokağın sonunda.
  • Babam her pazar futbol oynuyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci kaynak dilin yazımını geri getirebilir: otel başında h almaz, futbol sonunda tek l bulunur. İstasyon örneğinden yola çıkarak her ünsüz grubuna ünlü ekletmeyin; tren başındaki tr korunur. Anlam benzerliğini de bağlamla sınatın; başka dildeki bütün anlamları Türkçeye taşımayın.

Kendin dene

  1. Sürücü anlamındaki sözcüğün standart yazımını seçin: şoför mü, şöför mü?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    şoför

    şoför: ilk hecede o, ikinci hecede ö yazılır. Öğrencinin iki heceyi aynı ünlüyle yazması, duyduğu biçimi standart yazımla karıştırdığını gösterebilir.

  2. Fransızca ascenseur sözcüğünün Türkçedeki biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    asansör

    asansör: burada binada katlar arasında ulaşımı sağlayan araç adlandırılır. Sözcüğün sonundaki sesler Türkçe yazımda ör ile gösterilir; Fransızca eur harfleri aktarılmaz.

  3. Trenin durduğu yeri adlandıran, Fransızca station kökenli Türkçe sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    istasyon

    istasyon: trenin durduğu yerin adı istenir. Sözcük başındaki noktalı i yazıma dahildir; tren sözcüğünde böyle bir ek ünlü yoktur.

  4. Bu otelde kaldığımızı söylemek için otel sözcüğüne gereken eki getirin; yalnız eksik sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    otelde

    otelde: kalınan yer sorulduğu için bulunma durumu gerekir. Kökün son ünlüsü e, son ünsüzü ötümlü l olduğundan -de seçilir; cins adında kesme işareti kullanılmaz.

Bugün kullan

Öğrencilere tablodan üç çift seçtirip değişen harfleri işaretletin. Bir sözcükle yer bildiren cümle kurdurun ve ek seçimini bağlantılı bulunma durumu dersinden kontrol ettirin.