Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca çekim yapmasını değil, nesneye bakarak fiilin anlamını seçmesini hedefleyin. Fiziksel bir atış, bir eşyayı elden çıkarma ve dijital iletişim bağlamlarını ayrı durumlar olarak sunun.

Temel fikir

At- kökü ünlüyle başlayan eklerden önce yumuşamaz: atıyorum, atacağım. Görülen geçmiş zaman attım, geniş zaman atarım biçimindedir. Belirli nesneyi topu, yönelme tümlecini bana üzerinden gösterin. Çöpe atmak ile mesaj atmak aynı eylemi anlatmaz; ikincisi günlük dilde ileti göndermektir. Tabloda onlar için çoğul çekim verilmiştir; bu özneyle tekil çekim de kullanılabilir.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanGelecek zamanGeniş zamanOlumsuz şimdiki zaman
benatıyorumattımatacağımatarımatmıyorum
senatıyorsunattınatacaksınatarsınatmıyorsun
oatıyorattıatacakataratmıyor
bizatıyoruzattıkatacağızatarızatmıyoruz
sizatıyorsunuzattınızatacaksınızatarsınızatmıyorsunuz
onlaratıyorlarattılaratacaklaratarlaratmıyorlar

Örnekler

  • Topu bana at.
  • Bunu çöpe atma.
  • Sana fotoğraf atacağım.
  • Çocuk topu havaya atıyor.
  • Dün eski biletleri çöpe attım.
  • Her akşam kardeşime mesaj atarım.
  • Eski defterleri atmıyorum.
  • Topu bana atar mısın?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci mesaj atmak sözünü fiziksel bir atış gibi yorumlayabilir. Sana mesaj atacağım ile Telefonu atacağım cümlelerinde nesneyi değiştirip anlam farkını açıklatın. Daha nötr bir anlatımda göndermek kullanılabileceğini belirtin.

Kendin dene

  1. Boşluğu atmak fiilinin birinci tekil kişide görülen geçmiş zaman biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    attım

    attım: dün sözü bitmiş eylemi geçmişe yerleştirir. Kökün sonundaki ötümsüz t nedeniyle geçmiş zaman eki -tı olur; -m birinci tekil kişiyi gösterir. İki t farklı birimlere aittir.

  2. Atmak fiilini birinci tekil kişide gelecek zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    atacağım

    atacağım: yarın ile belirtilen eylem için istenen gelecek zaman eki -acak biçimindedir. Ünlüyle başlayan -ım önünde ekin k sesi ğ olur. Burada gönderilen şey bir mesajdır.

  3. Sen ile hitap ettiğiniz bir kişiye geniş zaman soru biçimiyle ricada bulunun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    atar mısın

    atar mısın: Rica, geniş zamanın soru biçimiyle kurulmuştur. Soru eki ayrı yazılır; ikinci tekil kişi eki ona bağlandığı için mısın biçimi ortaya çıkar.

  4. Atmak fiilini birinci tekil kişide şimdiki zamanın olumsuz biçimiyle yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    atmıyorum

    atmıyorum: Öğrenci sürmekte olan eylemi olumsuzlamalıdır. -yor önüne -mı- gelir; -um konuşanı gösterir. Cümlede eski defterlerin atılmadığı anlatılır.

Bugün kullan

Öğrencilerden top, saklayacakları bir eşya ve gönderecekleri bir mesaj hakkında farklı zamanlarda üç cümle isteyin. Nesneyi ve varsa alıcıyı işaretletin; ardından attım yazımındaki iki ünsüzün kaynağını açıklatın.