Bu derste amaç, öğrencinin çekmek fiilini tek bir çeviri karşılığıyla sınırlamamasıdır. Önce fiziksel çekme hareketini gösterin; ardından fotoğraf ve para bağlamlarına geçin.

Temel fikir

İpi çekmek örneğinde belirli nesne belirtme durumu eki alır. Fotoğraf çekmek ve para çekmek birleşimlerinde ise buradaki genel nesne eksizdir. Biçim çalışmasında kökün k sesini izletin: çekiyorum ve çekerim biçimlerinde korunur. Çektim biçiminde geçmiş zaman eki t ile başlar; çekeceğim biçimindeki yumuşama kökte değil, gelecek zaman ekindedir. Tabloda onlar için çoğul çekim verilmiştir; insan bildiren çoğul öznelerle tekil yüklemin de kullanılabileceğini belirtin.

Karşılaştırılacak kalıplar
ZamirŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanGelecek zamanGeniş zamanOlumsuz şimdiki zaman
bençekiyorumçektimçekeceğimçekerimçekmiyorum
sençekiyorsunçektinçekeceksinçekersinçekmiyorsun
oçekiyorçektiçekecekçekerçekmiyor
bizçekiyoruzçektikçekeceğizçekerizçekmiyoruz
sizçekiyorsunuzçektinizçekeceksinizçekersinizçekmiyorsunuz
onlarçekiyorlarçektilerçekeceklerçekerlerçekmiyorlar

Örnekler

  • Ben ipi çekiyorum.
  • Biz halatı çektik.
  • Yarın fotoğraf çekeceğim.
  • Bankadan para çekiyoruz.
  • Burada fotoğraf çekmiyorum.
  • Bu kapıyı kendine doğru çek.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin fotoğraf makinesiyle görüntü oluşturmak için fotoğraf almak demesini, kaynak dildeki fiili doğrudan aktarması açısından ele alın; bu bağlamda hedef birleşim fotoğraf çekmektir. Kapıyla gösterim yaparken itmek ile çekmek arasındaki hareket yönünü de denetleyin.

Kendin dene

  1. Şimdiki zamanı kullanarak boşluğu tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çekiyorum

    çekiyorum: şimdi sürmekte olan eylemi, ben birinci tekil kişiyi gösterir. Öğrencinin ünlüyle başlayan ek önünde kökteki k sesini gereksiz yere yumuşatmadığını kontrol edin.

  2. Görülen geçmiş zamanı kullanarak boşluğu tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çektik

    çektik: geçmiş zaman yönergesi ve dün belirteci tamamlanmış olayı işaret eder. Kökteki ötümsüz k nedeniyle ek t ile başlar; sondaki -k ise birinci çoğul kişi ekidir.

  3. Gelecek zamanı kullanarak boşluğu tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çekeceğim

    çekeceğim: gelecek zaman yönergesine göre ben için kurulan biçimdir. Öğrenciye iki farklı k sesini gösterin: kökün sesi korunur, çekecek biçiminin sonundaki ses ünlü önünde yumuşar.

  4. İkinci tekil kişiye yönelik doğrudan emir biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çek

    çek: ikinci tekil kişiye yöneltilen doğrudan emirde yalın kök kullanılır. Kendine doğru sözünün yönü belirlediğini fark eden öğrenci, neden it seçilemeyeceğini açıklayabilir.

Bugün kullan

Öğrencilerden kapıyla ilgili bir yönerge, dün çekilen fotoğraflarla ilgili bir cümle ve para çekme planı yazmalarını isteyin. Her cümlede anlam, kişi ve zaman seçimini gerekçelendirsinler.