Bu B2 dersinde öğrencinin yalnızca çekim yapmasını değil, değişen niceliği ve değişimin ölçüsünü doğru ifade etmesini hedefleyin. Stok, katılımcı sayısı ve iş yükü üzerinden özne ile nesne ayrımını görünür kılın.
Temel fikir
Azalmak geçişsizdir; miktarı ya da şiddeti azalan varlık öznedir: Su tüketimi azaldı. Buna karşılık azaltmak geçişli bir fiildir. Çekim tablosu, miktar anlatımlarında sık kullanılan üçüncü tekil kişiyi gösterir. Azal- gövdesi korunur: azalıyor, azaldı, azalacak; geniş zaman azalır olur. Otuzdan yirmiye azaldı sözünde ayrılma durumu başlangıcı, yönelme durumu son değeri belirtir.
| Kullanım (üçüncü tekil kişi) | Olumlu | Olumsuz |
|---|---|---|
| Şimdiki zaman | azalıyor | azalmıyor |
| Geniş zaman | azalır | azalmaz |
| Görülen geçmiş zaman | azaldı | azalmadı |
| Gelecek zaman | azalacak | azalmayacak |
| Öğrenilen geçmiş zaman | azalmış | azalmamış |
| Şart | azalırsa | azalmazsa |
Örnekler
- Akşamları sokaktaki gürültü azalıyor.
- Bu ay su tüketimi azaldı.
- Depodaki un giderek azalıyor.
- Yağmur azalınca dışarı çıktık.
- Katılımcı sayısı otuzdan yirmiye azaldı.
- Bu hafta hata sayısı yüzde yirmi azaldı.
- İlgi azalırsa programı değiştireceğiz.
- İş yükümüz henüz azalmadı.
- Gelecek hafta sipariş sayısı azalacak.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Yüzde yirmi azaldı ifadesini son miktarın yirmi olmasıyla karıştıran öğrenciye başlangıç değerini sorun. Yüzde, başlangıca göre değişimi ölçer. Ayrıca geçişsizlik, olayın nedensiz olduğunu göstermez; azalmaya yol açan kişi ya da etken bu cümlede özne olarak sunulmaz.
Kendin dene
Gürültü şu anda ___. (azalmak; şimdiki zaman)
Cevabı veya örnek cevabı göster
azalıyor
azalıyor: şu anda sözü süren değişimi gösterir. Öğrencinin azal- gövdesinden sonra noktasız ı yazdığını ve gürültü sözcüğünü özne olarak tanıdığını denetleyin.
Dün stok miktarı ___. (azalmak; görülen geçmiş zaman, olumsuz)
Cevabı veya örnek cevabı göster
azalmadı
azalmadı: dün ile belirtilen zaman geçmiştedir ve istenen anlam olumsuzdur. Olumsuzluk eki -ma, geçmiş zaman eki -dı önüne gelir; özne stok miktarıdır.
Katılımcı sayısı kırktan ___ azaldı. (son sayı: otuz)
Cevabı veya örnek cevabı göster
otuza
otuza: Yeni katılımcı sayısı otuzdur; yönelme durumu bu son değeri gösterir. Otuzdan yazılması, verilen kırk yerine otuzu başlangıç sayısı yapar.
Bu hafta hata sayısı 50’den 40’a indi: Hata sayısı yüzde ___ azaldı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yirmi / 20
yirmi veya 20: Elli hatadan kırk hataya geçişte azalma ondur. Başlangıçtaki elliye göre 10 ÷ 50 × 100 = 20 bulunur; kırk ise kalan hata sayısıdır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Gürültü şu anda ___. (azalmak; şimdiki zaman)
Dün stok miktarı ___. (azalmak; görülen geçmiş zaman, olumsuz)
Katılımcı sayısı kırktan ___ azaldı. (son sayı: otuz)
Bu hafta hata sayısı 50’den 40’a indi: Hata sayısı yüzde ___ azaldı.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Tahtaya bir stokun önceki ve sonraki miktarını yazın. Öğrencilerden önce azalmak ile değişimi anlatmalarını, sonra azaltmak ile bir sorumlu özne eklemelerini isteyin. Her cümlede özneyi ve varsa nesneyi buldurun.