Bu derste öğrencinin yalnızca fiili çekmesi değil, yüksek sesin nedenini bağlamdan çıkarması hedeflenir. Kalabalıkta sesini duyurma, heyecanla bağırma ve birine öfkeyle bağırma durumlarını karşılaştırın; her örneği öfke olarak yorumlayıp yorumlamadığını gözleyin.
Temel fikir
Muhatap yönelme durumuyla belirtilir: bana bağırmak, sana bağırmak. Kökün sonundaki r ve kökteki noktasız ı korunur: bağırıyorum, bağırdım, bağırırım. Bağıracağım biçimindeki ikinci ğ, gelecek zaman ekinin sonundaki k sesinin ünlüyle başlayan kişi ekinden önce yumuşamasıyla oluşur. Bağırarak eylemin yapılış biçimini, bağırmadan ise bağırma eyleminin gerçekleşmediğini gösterir.
| Kullanım | Türkçe biçim |
|---|---|
| Şimdiki zaman: birinci tekil kişi | bağırıyorum |
| Olumsuz şimdiki zaman: birinci tekil kişi | bağırmıyorum |
| Görülen geçmiş zaman: birinci tekil kişi | bağırdım |
| Gelecek zaman: birinci tekil kişi | bağıracağım |
| Geniş zaman: birinci tekil kişi | bağırırım |
| Olumsuz geniş zaman: birinci tekil kişi | bağırmam |
| Olumsuz emir: ikinci tekil kişi | bağırma |
| Olumsuz emir: ikinci çoğul kişi / nezaket | bağırmayın |
| Zarf-fiil: yapılış biçimi | bağırarak |
| Zarf-fiil: eylem gerçekleşmeden | bağırmadan |
Örnekler
- Lütfen bana böyle bağırma.
- Çocuklar heyecandan bağırıyordu.
- Görevli kalabalığa doğru bağırdı.
- Sana bağırmıyorum; sesimi duyurmaya çalışıyorum.
- Gürültü yüzünden bağırarak konuşmak zorunda kaldık.
- Bana neden bağırdığını anlamadım.
- Birbirimize bağırmadan da anlaşabiliriz.
- Duymazlarsa daha yüksek sesle bağıracağım.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci kendi dilindeki nesne yapısını aktararak seni bağırıyorum diyebilir; muhatap için sana gerektiğini denetleyin. Ayrıca heyecandan bağırmak ile öfkeyle bağırmayı ayırmasını isteyin. Geniş zamanın olumsuzunda birinci tekil kişi bağırmam olur; bağırmazım biçimini kabul etmeyin.
Kendin dene
Sen zamirini yönelme durumuna getirerek boşluğu doldurun.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sana
sana: Boşluk, sesin yöneldiği kişiyi gösterir. Sen zamirinin yönelme biçimi sana olduğu için belirtme durumundaki seni bu tümlecin yerini tutmaz.
Bağırmak fiilini birinci tekil kişi geniş zaman biçiminde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bağırırım
bağırırım: Genellikle sözü yinelenen bir davranışa işaret eder. İstenen geniş zaman biçiminde bağırır üzerine birinci tekil kişi eki -ım gelir; iki ek ünlüsü de noktasızdır.
Bağırmak fiilini birinci tekil kişi gelecek zaman biçiminde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bağıracağım
bağıracağım: Duyulmama koşulunun ardından yapılacak eylem anlatıldığı için gelecek zaman istenir. Bağıracak biçimine -ım gelince ek sonundaki k yumuşar; kökteki ğ zaten vardır.
Bağırmak fiilinden “bağırma eylemi olmadan” anlamı taşıyan zarf-fiili oluşturun.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bağırmadan
bağırmadan: Cümlede anlaşmanın bağırma olmadan da mümkün olduğu söylenir. Bağırarak seçilseydi bağırmak anlaşmanın yöntemi olurdu. Ayrı yazılan da, bu yolu başka bir olanak olarak ekler.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Sen zamirini yönelme durumuna getirerek boşluğu doldurun.
Bağırmak fiilini birinci tekil kişi geniş zaman biçiminde yazın.
Bağırmak fiilini birinci tekil kişi gelecek zaman biçiminde yazın.
Bağırmak fiilinden “bağırma eylemi olmadan” anlamı taşıyan zarf-fiili oluşturun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere heyecanlı bir kalabalık ve bağırmadan çözülen bir anlaşmazlık için kısa bağlamlar yazdırın. Her metinde muhatabı, sesin yükselme nedenini ve çekimi açıklamalarını isteyin. Bir gelecek zaman biçimiyle bağırmadan zarf-fiilini de kullandırın.