Bu B2 dersinde öğrenciden yalnızca doğru çekimi değil, tamlayıcı ile anlam arasındaki ilişkiyi de kurmasını bekleyin. Bir hobiye zaman ayırma, güç bir işi yapmaya çalışma ve birini rahatsız etme bağlamlarını karşılaştırın. Çaba bildiren bir cümlenin başarıyı tek başına kanıtlamadığını özellikle sorgulatın.
Temel fikir
Fiilin adla kurduğu tamlayıcıda ile kullanılır: seramikle uğraşmak. Hedeflenen eylem ise yönelme durumundaki isim-fiille verilebilir: kilidi açmaya uğraşmak. Tahtada ad tamlayıcısını ve eylem hedefini ayrı ayrı işaretleyin. Çekimde kök uğraş- olarak kalır; uğraşıyorum, uğraştım, uğraşacağım ve uğraşırım biçimlerini zaman bağlamlarıyla karşılaştırın. Tablo olumsuz şimdiki zamanı da içerir. Onlar öznesiyle çoğul kişi eki taşımayan yüklemlerin de kullanılabildiğini belirtin.
| Özne | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman | Olumsuz şimdiki zaman |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | uğraşıyorum | uğraştım | uğraşacağım | uğraşırım | uğraşmıyorum |
| sen | uğraşıyorsun | uğraştın | uğraşacaksın | uğraşırsın | uğraşmıyorsun |
| o | uğraşıyor | uğraştı | uğraşacak | uğraşır | uğraşmıyor |
| biz | uğraşıyoruz | uğraştık | uğraşacağız | uğraşırız | uğraşmıyoruz |
| siz | uğraşıyorsunuz | uğraştınız | uğraşacaksınız | uğraşırsınız | uğraşmıyorsunuz |
| onlar | uğraşıyorlar | uğraştılar | uğraşacaklar | uğraşırlar | uğraşmıyorlar |
Örnekler
- Bugün eski radyoyla uğraşıyorum.
- Annem boş zamanlarında seramikle uğraşır.
- Dün bu düğümle saatlerce uğraştık.
- Bu kilidi açmaya uğraşıyorum.
- Rafı düzeltmeye uğraştım ama başaramadım.
- Yarın bu hesaplarla ben uğraşacağım.
- Artık eski yazıcıyla uğraşmıyoruz.
- Benimle uğraşma, işimi bitirmem gerekiyor.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin ana dilindeki geçişli yapıyı aktarıp sorunu uğraşmak demesine dikkat edin. Sorunu çözmeye uğraşmak doğrudur; belirtme durumundaki sorunu, çözmek fiilinin nesnesidir. Ayrıca Benimle uğraşma sözünü birlikte çalışma isteği gibi yorumlamayın: çoğu bağlamda rahatsız edilmeme isteğidir.
Kendin dene
Şu eski ___ uğraşıyorum. cümlesini radyo ve ile ile tamamlayın. Bitişik ya da ayrı yazabilirsiniz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
radyoyla / radyo ile
radyoyla ya da radyo ile: uğraşının konusu radyodur. Bitişik biçimde ünlüyle biten ada y gelir; son ünlü o olduğu için -la seçilir. Ayrı yazılan ile de doğrudur.
Çabanın hedefini çözmek fiiliyle belirtin: Bu sorunu ___ uğraşıyoruz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çözmeye
çözmeye: burada hedef, sorunu çözme eylemidir. Çözme isim-fiili yönelme eki alırken araya y girer. Bu sorunu sözünün çözmek fiiline bağlı olduğunu öğrenciden göstermesini isteyin.
uğraşmak fiilini görülen geçmiş zaman birinci çoğul kişide çekimleyin: Dün bu kilitle uzun süre ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
uğraştık
uğraştık: dün geçmiş zaman bağlamını, istenen kişi de birinci çoğulu belirler. Ş sonrasında geçmiş zaman eki t ile başlar; -k kişi ekidir. Bu yanıt kilidin açıldığını söylemez.
uğraşmak fiilini gelecek zaman birinci tekil kişide çekimleyin: Yarın bu dosyalarla ben ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
uğraşacağım
uğraşacağım: yarın gelecek zamanı, ben birinci tekil kişiyi gerektirir. -acak ekinin sonundaki k, ünlüyle başlayan -ım önünde ğ olur; kökteki ş değişmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Şu eski ___ uğraşıyorum. cümlesini radyo ve ile ile tamamlayın. Bitişik ya da ayrı yazabilirsiniz.
radyoyla / radyo ile
Çabanın hedefini çözmek fiiliyle belirtin: Bu sorunu ___ uğraşıyoruz.
uğraşmak fiilini görülen geçmiş zaman birinci çoğul kişide çekimleyin: Dün bu kilitle uzun süre ___.
uğraşmak fiilini gelecek zaman birinci tekil kişide çekimleyin: Yarın bu dosyalarla ben ___.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bir hobi, tamamlanmamış bir iş ve ertesi gün için bir hedef verin. Uğraşmak ile üç cümle kurdurun; ardından tamamlanmamış işin sonucunu ayrı bir cümleyle açıklatın. Çekimden başarı sonucu çıkarıp çıkarmadıklarını kontrol edin.