Bu B2 dersinde öğrencinin yalnızca başarı bildirmesini değil, neyi başardığını açıkça söylemesini hedefleyin. Tamamlanan iş ile o işe başlama anını ayıran kısa durumlar kurun; öğrenciden seçtiği fiili sonuçla gerekçelendirmesini isteyin.
Temel fikir
Başarmak geçişli bir fiildir. Belirli nesne belirtme durumu eki alır: bu işi başarmak. Eylem tamlayıcısında isim-fiil ve belirtme durumu birlikte kullanılır: bitirmeyi başarmak. Bu yapıda başaran kişi, bitirme eylemini de yapar. Gövde başar- olarak kalır; başarıyorum, başarırım, başardım biçimlerini karşılaştırın. Başaracağım ve başaracağız biçimlerinde gelecek zaman ekindeki k, ünlüyle başlayan kişi ekinden önce ğ olur. Başaramadım yetersizlik bildirir; başarmadım ise başarı bildiren fiilin olumsuzudur. Kişi ekinin yeterli olduğu yerde özne zamiri söylenmeyebilir.
| Kişi | Şimdiki zaman | Geniş zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geçmişte yetersizlik |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | başarıyorum | başarırım | başardım | başaracağım | başaramadım |
| sen | başarıyorsun | başarırsın | başardın | başaracaksın | başaramadın |
| o | başarıyor | başarır | başardı | başaracak | başaramadı |
| biz | başarıyoruz | başarırız | başardık | başaracağız | başaramadık |
| siz | başarıyorsunuz | başarırsınız | başardınız | başaracaksınız | başaramadınız |
| onlar | başarıyorlar | başarırlar | başardılar | başaracaklar | başaramadılar |
Örnekler
- Sonunda bu işi başardık.
- Ekip süreyi kısaltmayı başardı.
- Bu kez sakin kalmayı başardım.
- İlk denemede kapağı açmayı başaramadım.
- Düzenli çalışırsan bunu başarırsın.
- Tek başıma bitirmeyi başaracağım.
- Bunu nasıl başardınız?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci yapmaya başardım derse yalnızca eki düzeltmeyin; hangi sonucu anlatmak istediğini sorun. Yapmaya başladım başlangıcı, yapmayı başardım gerçekleşen başarıyı bildirir. Benzer sesli bu iki fiilin hem anlamı hem de istediği durum eki farklıdır.
Kendin dene
Başarmak fiilini görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişiye göre çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
başardık
başardık: Cümledeki biz, işi bitiren grubun konuşanı da içerdiğini gösterir. Görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişi -k ile belirtilir; başardım aynı grubu anlatmaz.
Başarılan eylemi belirtmek için bitirmek fiilini uygun biçime getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bitirmeyi
bitirmeyi: Başarılan eylem raporu bitirmektir. Bitir- gövdesine ince ünlülü -me, ardından araya giren y ile belirtme durumu eki -i gelir. Bitirmeye biçimi ise burada gereken nesne görevini karşılamaz.
Başarmak fiilini gelecek zamanda birinci tekil kişiye göre çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
başaracağım
başaracağım: Yarın ve parantezdeki zaman bilgisi gelecek zamanı, ben ise birinci tekil kişiyi gerektirir. Ünlüyle başlayan kişi eki nedeniyle -acak içindeki k yumuşar.
Başarmak fiilini geçmişte yetersizlik bildirecek biçimde birinci tekil kişiye göre çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
başaramadım
başaramadım: Üç denemeye rağmen kapağın açılmaması, geçmişte sonuç alınamadığını gösterir. Bu nedenle yetersizlik biçimi seçilir; başardım yazılırsa anlatılan sonuç tersine döner.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Başarmak fiilini görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişiye göre çekin.
Başarılan eylemi belirtmek için bitirmek fiilini uygun biçime getirin.
Başarmak fiilini gelecek zamanda birinci tekil kişiye göre çekin.
Başarmak fiilini geçmişte yetersizlik bildirecek biçimde birinci tekil kişiye göre çekin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden tamamladıkları bir işi, sonuç alamadıkları bir denemeyi ve sonraki denemeye ilişkin bir cesaretlendirme cümlesini yazmalarını isteyin. Tamlayıcının durum ekini ve kişi ekini ayrı ayrı gerekçelendirsinler.