Bu derste öğrencinin fiili yalnızca bir sözlük karşılığıyla eşleştirmesi yerine nesneye göre yorumlamasını sağlayın. Dosya sıralama, metin üzerinde çalışma ve etkinlik hazırlama bağlamlarını karşılaştırın. Tablodaki birinci tekil kişi biçimlerinden çoğul kişilere geçmesini isteyin.

Temel fikir

Düzenlemek geçişli bir fiildir; dosyaları düzenlemek ile bir sergi düzenlemek aynı fiilin farklı bağlamlardaki kullanımlarıdır. Düzenle- gövdesindeki son ünlü, düzenliyorum biçiminde daralır; düzenleyeceğim biçiminde ise korunur ve araya y girer. Atölye düzenlendi cümlesinde edilgen çatı, işi yapan kişileri belirtmeden etkinliği öne çıkarır.

Karşılaştırılacak kalıplar
Zaman: benOlumluOlumsuzSoru
Şimdiki zamandüzenliyorumdüzenlemiyorumdüzenliyor muyum?
Görülen geçmiş zamandüzenledimdüzenlemedimdüzenledim mi?
Gelecek zamandüzenleyeceğimdüzenlemeyeceğimdüzenleyecek miyim?
Geniş zamandüzenlerimdüzenlememdüzenler miyim?

Örnekler

  • Editör bugün metni yeniden düzenliyor.
  • Dernek bu ay bir sergi düzenleyecek.
  • Dosyaları her cuma tarihe göre düzenlerim.
  • Toplantı programını katılımcıların önerilerine göre yeniden düzenledik.
  • Metni düzenlemek, yalnızca yazım hatalarını düzeltmek değildir.
  • Atölye, herkesin katılabilmesi için hafta sonu düzenlendi.
  • Bu yıl yarışma düzenlemiyoruz.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin düzenlemek ile düzeltmek fiillerini her bağlamda eş anlamlı sayıp saymadığını kontrol edin. Metni düzenlemek düzeltme de içerebilir; ancak yazım hatasını düzeltmek doğrudan bir yanlışın giderilmesini anlatır. Sergi düzenlemek sözünde böyle bir hata giderme anlamı aranmaz.

Kendin dene

  1. Düzenlemek fiilini birinci tekil kişide şimdiki zamanla çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    düzenliyorum

    düzenliyorum: Şu anda sözü sürmekte olan işi gösterir, kişi de ben olarak verilmiştir. Son e daralarak i olur; biçimin sonundaki -um birinci tekil kişiyi belirtir.

  2. Gelecek ay yapılacak sergi için düzenlemek fiilinin birinci çoğul kişi gelecek zaman biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    düzenleyeceğiz

    düzenleyeceğiz: Sergi henüz yapılmamıştır ve düzenleyenler biz olarak belirtilmiştir. Gövdeden sonra y girer; gelecek zaman ekinin sonundaki k, -iz önünde ğ olur.

  3. Özellikle bir yanlışı giderme anlamını veren fiili seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    düzelttim

    düzelttim: Soruda özellikle yazım yanlışını gideren fiil istenmektedir. Düzelt- gövdesinin sonundaki t korunur; geçmiş zaman eki de t ile başladığı için iki t yan yana gelir.

  4. Düzenleyen kişileri belirtmeden, atölyeyi özne yaparak edilgen geçmiş zaman biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    düzenlendi

    düzenlendi: Atölye işi yapan değil, düzenleme işinden etkilenen ögedir. Düzenlen- edilgen gövdesine -di eklenir; üçüncü tekil kişi için ayrıca bir kişi eki getirilmez.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir dosya arşivini nasıl düzenlediklerini ve yapacakları bir etkinliği anlatmalarını isteyin. Ardından etkinlik cümlesini geçmiş zamanda edilgen kurdurun. Son olarak yalnızca bir yanlışın giderildiği bağlamda düzeltmek kullandırın.