Bu ders yazılım veya cihazı işletmeyi anlatır. Yapan kişi özne, program veya makine nesnedir.

Temel fikir

Makine çalışıyor ile makineyi çalıştırıyorum farklıdır. Ettirgen -tır işleten kişiyi ekler; belirli makine -yi alır.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGeçmiş zamanGelecek zaman
bençalıştırıyorumçalıştırdımçalıştıracağım
sençalıştırıyorsunçalıştırdınçalıştıracaksın
oçalıştırıyorçalıştırdıçalıştıracak
bizçalıştırıyoruzçalıştırdıkçalıştıracağız
sizçalıştırıyorsunuzçalıştırdınızçalıştıracaksınız
onlarçalıştırıyorlarçalıştırdılarçalıştıracaklar

Örnekler

  • Ben programı çalıştırıyorum.
  • Dün yazıcıyı ilk kez çalıştırdık.
  • Yarın çamaşır makinesini çalıştıracağım.
  • Makine çalışıyor; onu ben çalıştırdım.
  • Programı çalıştırmadan önce dosyayı kaydedin.
  • Düğmeye bastım ama cihazı çalıştıramadım.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Çalışıyorum ben iş yapıyorum veya ders çalışıyorum demektir. Program işletirken çalıştırıyorum yerine geçmez.

Kendin dene

  1. Ben şimdi programı ___. (çalıştırmak; şimdiki zaman)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalıştırıyorum

    çalıştırıyorum: Şimdiki eylemin öznesi ben olduğu için birinci tekil kişi eki gerekir.

  2. Biz dün yazıcıyı ___. (çalıştırmak; görülen geçmiş zaman)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalıştırdık

    çalıştırdık: Dün geçmiş zamanı gösterir; son k, biz kişisiyle uyum sağlar.

  3. Ben yarın çamaşır makinesini ___. (çalıştırmak; gelecek zaman)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalıştıracağım

    çalıştıracağım: Alıştırmada gelecek zaman istenir; gelecek ekindeki k, ben kişi ekinden önce ğ olur.

Bugün kullan

İki bağlantılı cümle yazın: önce hangi cihazın çalıştığını, sonra kimin çalıştırdığını söyleyin.