Öğrencilerin çalışmak fiilini üç zamanda çekip iş yerini ve hazırlandıkları şeyi doğru ekle söylemeleri için kısa bir not.

Temel fikir

Çalışmak fiilinin kökü çalış hep aynı kalır: çalışıyorum, çalıştım, çalışacağım. İş yeri bulunma durumunda (bankada), hazırlanılan şey yönelme durumunda (sınava) gelir; ders çalışmak okul çalışması demektir.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGeçmiş zamanGelecek zaman
bençalışıyorumçalıştımçalışacağım
sençalışıyorsunçalıştınçalışacaksın
oçalışıyorçalıştıçalışacak
bizçalışıyoruzçalıştıkçalışacağız
sizçalışıyorsunuzçalıştınızçalışacaksınız
onlarçalışıyorlarçalıştılarçalışacaklar

Örnekler

  • Annem bankada çalışıyor.İş yeri bulunma durumunda gelir: bankada. banka ünlüyle bittiği ve son ünlüsü kalın olduğu için ek -da olur.
  • Dün akşam geç çalıştık.ş ötümsüz olduğu için geçmiş zaman eki t ile başlar: çalıştık, çalışdık değil. Özne olan biz sözcüğü gerekmez.
  • Yarın sınava çalışacağım.Hazırlanılan şey yönelme durumunda gelir: sınava. -acak eki ünlüyle başlayan -ım önünde -acağ olur: çalışacağım.
  • Asansör bugün çalışmıyor.çalışmak makine için de kullanılır. Olumsuzluk eki -mı, -yor önüne gelir: çalışmıyor.
  • Çocuklar odada ders çalışıyor.ders çalışmak, okul çalışması yapmak demektir; ders sözcüğüne ek gelmez. Çoğul özneyle fiil çoğunlukla tekil kalır: çocuklar çalışıyor.
  • Babamla ders çalışıyorum.-la eki birliktelik bildirir; babam sözcüğünün son ünlüsü a olduğu için babamla olur, bitişik yazılır.
  • çalışıyorumçalışıyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • çalıştılarçalıştıGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tülarGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler geçmiş zamanda ş sesinden sonra -dı yazar (çalışdım); ş ötümsüz olduğu için doğrusu çalıştım. Üniversite eğitimi için tek başına çalışmak da iş gibi anlaşılır; orada okumak kullanılır.

Kendin dene

  1. çalışmak fiilini şimdiki zamanda sen için çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalışıyorsun

    çalışıyorsun: kök ünsüzle bittiği için -ıyor doğrudan eklenir; kalın ünlüden sonra ı gelir, kişi eki -sun.

  2. çalışmak fiilini geçmiş zamanda onlar için çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalıştılar

    çalıştılar: ötümsüz ş ek başındaki sesi t yapar, kalın ünlüyle -tı olur; çoğul eki -lar.

  3. çalışmak fiilini gelecek zamanda ben için çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalışacağım

    çalışacağım: kalın ünlüden sonra -acak gelir; ünlüyle başlayan -ım önünde k sesi ğ olur.

  4. fabrika sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    fabrikada

    fabrikada: iş yeri bulunma durumunda gelir; kök ünlüyle bittiği ve son ünlü kalın a olduğu için ek -da olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden ailelerinden birinin iş yerini, bu hafta hazırlandıkları sınavı ve dün akşam yaptıklarını anlatan üç cümle yazmalarını isteyin.