Öğrencilerin açmak fiilini çekimlemesi ve eylemle durumu ayırması için kısa bir not; ünlü uyumunun kuralı ayrı sayfadadır.

Temel fikir

Kök, ötümsüz ç ile biter ve kalın ünlülüdür: açıyorum, açtım, açacağım. Geçmiş zaman eki ötümsüz ünsüzden sonra -tı olur; kök yumuşamaz. Belirli nesne belirtme durumunda kullanılır: kapıyı açıyorum.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiGeçmişGelecekGeniş zaman
benaçıyorumaçtımaçacağımaçarım
senaçıyorsunaçtınaçacaksınaçarsın
oaçıyoraçtıaçacakaçar
bizaçıyoruzaçtıkaçacağızaçarız
sizaçıyorsunuzaçtınızaçacaksınızaçarsınız
onlaraçıyorlaraçtılaraçacaklaraçarlar

Örnekler

  • Annem pencereyi açıyor.
  • Dükkânı sabah sekizde açıyoruz.
  • Dün akşam kutuyu açtık.Kök ötümsüz ç ile bittiği için geçmiş zaman eki t ile başlar: aç-tı-k, açdık değil.
  • Bu kavanozu açar mısın?Geniş zaman açar ile soru eki birlikte kibar bir istek bildirir; mı ayrı yazılır: açar mısın.
  • Lütfen ışığı aç.Işık, televizyon ya da musluk için de açmak kullanılır; emir kipi yalın köktür: aç.
  • Yarın yeni bir hesap açacağım.Hesap belirsiz bir nesnedir (bir hesap), bu yüzden belirtme durumu eki almaz; bilinen hesap hesabı olurdu.
  • açacağımaçacağGelecek zaman eki: -ecek / -acakımKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz-ım ekinin ünlüsünden önce -acak ekindeki k yumuşayıp ğ olur: açacağım. aç kökü değişmez.
  • Kapı açık.Bu bir durumu anlatır; bu yüzden fiil değil sıfat olan açık kullanılır.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler durumu eylemle karıştırır: Kapı açıyor yanlıştır, doğrusu Kapı açık. Emir kipi aç ile sıfat olan aç (acıkmış) aynı yazılır; bağlama bakmalarını isteyin.

Kendin dene

  1. açmak fiilini ben için görülen geçmiş zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    açtım

    açtım: kök ötümsüz ç ile bittiği için geçmiş zaman eki -tı olur; -m birinci tekil kişi ekidir.

  2. açmak fiilini biz için gelecek zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    açacağız

    açacağız: kalın ünlü a ile gelecek zaman eki -acak olur; ünlüyle başlayan ekten önce k yumuşayıp ğ olur.

  3. açmak fiilini şimdiki zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    açıyorlar

    açıyorlar: kalın ünlü a ile şimdiki zaman eki -ıyor olur; -lar üçüncü çoğul kişi ekidir.

  4. Eylemi değil durumu bildiren sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    açık

    açık: cümle bir eylemi değil durumu bildirir; bu yüzden fiil çekimi değil sıfat gerekir.

Bugün kullan

Öğrencilerden her gün açtıkları veya çalıştırdıkları şeyleri anlatan üç cümle yazmalarını ve nesnenin hâl ekini denetlemelerini isteyin.