Bu B1 dersinde dağıtmak fiilini hem paylaştırma hem de düzeni bozma bağlamında ele alın. Öğrencilerden yalnızca çekimi söylemelerini değil, cümlede neyin dağıtıldığını ve kimin aldığını da göstermelerini isteyin.
Temel fikir
Dağıt- gövdesinin sonundaki t korunur: dağıtıyorum, dağıttım, dağıtacağım, dağıtırım. Görülen geçmiş zamanda gövde ile ek yan yana iki t oluşturur. Kalemleri öğrencilere dağıtmak örneğinde belirtili nesne ile yönelme durumundaki alıcıyı ayırt ettirin; yemek dağıtmak ise belirtisiz nesne içerir. Olumsuz şimdiki zaman için dağıtmıyorum biçimini kullanın. Tabloda onlar ile çoğul çekim verilmiştir; insan bildiren çoğul öznelerle tekil yüklem de kullanılabilir.
| Özne | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | dağıtıyorum | dağıttım | dağıtacağım | dağıtırım |
| sen | dağıtıyorsun | dağıttın | dağıtacaksın | dağıtırsın |
| o | dağıtıyor | dağıttı | dağıtacak | dağıtır |
| biz | dağıtıyoruz | dağıttık | dağıtacağız | dağıtırız |
| siz | dağıtıyorsunuz | dağıttınız | dağıtacaksınız | dağıtırsınız |
| onlar | dağıtıyorlar | dağıttılar | dağıtacaklar | dağıtırlar |
Örnekler
- Ben kartları dağıtıyorum.
- Çocuk odayı dağıttı.
- Yarın broşürleri dağıtacağız.
- Öğretmen kalemleri öğrencilere dağıtıyor.
- Her cuma komşulara yemek dağıtırız.
- Lütfen oyuncakları etrafa dağıtma.
- Broşürleri şimdi dağıtmıyoruz.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci odayı dağıtmak sözünü paylaştırma olarak yorumlarsa eşyaların yer değiştirdiği bir sınıf sahnesiyle düzeni bozma anlamını gösterin. Ayrıca çocuklara dağıtmak ile çocukları dağıtmak aynı değildir: ilkinde çocuklar alıcıdır, ikincisinde dağıtma eyleminden doğrudan etkilenen nesnedir.
Kendin dene
Dün kartları ___. (dağıtmak, biz)
Cevabı veya örnek cevabı göster
dağıttık
dağıttık: Dün geçmiş zamanı, biz birinci çoğul kişiyi gerektirir. Dağıt- gövdesine -tı ve -k gelir; gövdenin son ünsüzü düşmez. Dağıttım yanıtı kişi bakımından uyuşmaz.
Yarın broşürleri ___. (dağıtmak, biz)
Cevabı veya örnek cevabı göster
dağıtacağız
dağıtacağız: Yarın ile planlanan eylem gelecek zamandadır. Birinci çoğul kişi eki önünde gelecek zaman ekinin sonundaki k, ğ olur; gövdedeki t ise korunur.
Kalemleri ___ dağıtıyorum. (çocuklar)
Cevabı veya örnek cevabı göster
çocuklara
çocuklara: Cümlede dağıtılan şey kalemlerdir; çocuklar bunları alan kişilerdir. Çocuklar sözcüğüne yönelme eki -a gelir. Çocukları denirse çocuklar alıcı yerine nesne olur.
Lütfen odayı ___. (dağıtmak, sen, olumsuz emir)
Cevabı veya örnek cevabı göster
dağıtma
dağıtma: Tek kişiye yöneltilen bu olumsuz emir, odanın düzenini bozmamasını ister. -ma kaldırıldığında dağıt kalır ve istenen eylem tersine döner.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Dün kartları ___. (dağıtmak, biz)
Yarın broşürleri ___. (dağıtmak, biz)
Kalemleri ___ dağıtıyorum. (çocuklar)
Lütfen odayı ___. (dağıtmak, sen, olumsuz emir)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Küçük bir etkinlik için dağıtılacak malzemeler belirleyin. Öğrenciler neyi kime dağıtacaklarını ve dün ne dağıttıklarını söylesin; ardından odayı dağıtmamaya yönelik bir rica kursun. Sonraki adımda saymak fiiliyle malzemeleri saydırın.