B2 düzeyinde dayanmak fiilini yalnızca “katlanmak” karşılığıyla sunmayın. Sınıfta bir kapı, bir kumaş ve bir yorum üzerinden fiziksel destek, direnç ve dayanak anlamlarını karşılaştırın; her cümlede fiilin hangi anlamda kullanıldığını gerekçelendirtin.
Temel fikir
Bu üç kullanımda tümleç yönelme durumundadır: kapıya dayanmak, sıcağa dayanmak, verilere dayanmak. Çekimi dayan- gövdesi üzerinden gösterin: dayanıyorum, dayanırım, dayandım, dayanacağım. Bu çanta yıllarca dayandı cümlesinde ise fiil, bir yönelme tümleci olmadan uzun süre kullanılabilir kalmayı anlatır. Öğrencinin her kullanıma zorunlu olarak bir tümleç eklemesini beklemeyin.
| Çekim / kişi | Biçim |
|---|---|
| Mastar | dayanmak |
| Şimdiki zaman · ben | dayanıyorum |
| Geniş zaman · ben | dayanırım |
| Görülen geçmiş zaman · ben | dayandım |
| Gelecek zaman · ben | dayanacağım |
| Olumsuz şimdiki zaman · ben | dayanmıyorum |
| Yeterlik olumsuzu, şimdiki zaman · ben | dayanamıyorum |
| Yeterlik sorusu · sen | dayanabilir misin? |
| Emir · sen | dayan |
Örnekler
- Dedem kapıya dayandı.
- Bu kumaş sıcağa dayanır.
- Bu yorum verilere dayanıyor.
- Bu gürültüye artık dayanamıyorum.
- Yarınki uzun yolculuğa dayanabilecek misin?
- Bu çanta yıllarca dayandı.
- Yorumum tek bir fotoğrafa değil, farklı gözlemlere dayanıyor.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Kendi dilinde “katlanmak” karşılığını doğrudan nesneyle kullanan öğrenci gürültüyü dayanmak diyebilir; hedef biçim gürültüye dayanmaktır. Ayrıca dayanmıyorum ile dayanamıyorum arasındaki farkı yoklayın: ikincisi yalnız olumsuzluk değil, gücün yetmemesini de bildirir.
Kendin dene
Kumaşın ısıya direncini anlatmak için sıcak sözcüğünü uygun duruma getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sıcağa
sıcağa: Kumaşın direndiği etken sıcak olduğundan yönelme durumu gerekir. Ünlüyle başlayan -a ekinden önce son k, ğ olur; sıcağı biçimi ise belirtme durumundadır.
dayanmak fiilini görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişiyle çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dayandık
dayandık: Dün sözü geçmişte tamamlanan bir dayanma süresi verir. Ötümlü n sesinden sonra -dı gelir; sondaki -k, eylemi yapanların konuşanı da içeren bir grup olduğunu gösterir.
Artık gücünüzün yetmediğini anlatın: dayanmak, şimdiki zaman, yeterlik olumsuzu, birinci tekil kişi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dayanamıyorum
dayanamıyorum: Konuşan kişi tahammül sınırına ulaşmıştır. Yeterlik olumsuzundaki -ama- biçiminin son ünlüsü -ıyor önünde düşer. Dayanmıyorum cevabı, istenen güç yetirememe anlamını tek başına vermez.
dayanmak fiilini gelecek zamanda birinci tekil kişiyle çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dayanacağım
dayanacağım: Konuşan, yarınki yolculuk için kendisi hakkında bir öngörüde bulunur. -acak ekindeki k, ünlüyle başlayan -ım önünde ğ olur; dayan- gövdesinde değişiklik yoktur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Kumaşın ısıya direncini anlatmak için sıcak sözcüğünü uygun duruma getirin.
dayanmak fiilini görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişiyle çekimleyin.
Artık gücünüzün yetmediğini anlatın: dayanmak, şimdiki zaman, yeterlik olumsuzu, birinci tekil kişi.
dayanmak fiilini gelecek zamanda birinci tekil kişiyle çekimleyin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere aynı fiille ısıya direnç, fiziksel destek ve bir yorumun dayanağı hakkında üç cümle kurdurun. Ardından dayanma gücünün tükendiği bir bağlam verip yeterlik olumsuzunu isteyin; sonraki adımda çözmek fiiline geçin.