Dayanmak drukt lichamelijke steun, het verdragen van een belasting en de grondslag van een uitspraak uit. Aan de aanvulling kun je zien welke betekenis bedoeld wordt.
Het idee
Bij deze drie toepassingen staat de aanvulling in de datief: kapıya dayanmak (tegen de deur leunen), sıcağa dayanmak (hitte verdragen), verilere dayanmak (op gegevens berusten). De stam is dayan-; vergelijk dayanıyorum, dayanırım, dayandım en dayanacağım. Zonder aanvulling kan het werkwoord “meegaan” betekenen: yıllarca dayandı.
| Vorm / persoon | Turks |
|---|---|
| Infinitief | dayanmak |
| Tegenwoordige duurvorm · ik | dayanıyorum |
| Aoristus · ik | dayanırım |
| Verleden tijd · ik | dayandım |
| Toekomende tijd · ik | dayanacağım |
| Ontkennende tegenwoordige tijd · ik | dayanmıyorum |
| Onvermogen in de tegenwoordige tijd · ik | dayanamıyorum |
| Vraag naar vermogen · jij | dayanabilir misin? |
| Gebiedende wijs · jij | dayan |
Voorbeelden
- Dedem kapıya dayandı.Mijn opa leunde tegen de deur.
- Bu kumaş sıcağa dayanır.Deze stof is bestand tegen hitte.
- Bu yorum verilere dayanıyor.Deze interpretatie is gebaseerd op gegevens.
- Bu gürültüye artık dayanamıyorum.Ik kan dit lawaai niet langer verdragen.
- Yarınki uzun yolculuğa dayanabilecek misin?Zul je de lange reis van morgen aankunnen?
- Bu çanta yıllarca dayandı.Deze tas ging jarenlang mee.
- Yorumum tek bir fotoğrafa değil, farklı gözlemlere dayanıyor.Mijn interpretatie is gebaseerd op verschillende waarnemingen, niet op één foto.
Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.
Er is geen Turkse stem op je apparaat beschikbaar. Je kunt de tekst nog steeds lezen.
Let op
Het Nederlandse “iets verdragen” kan je verleiden tot de accusatief. Gebruik gürültüye dayanmak, niet gürültüyü dayanmak. “Ik kan het niet verdragen” is dayanamıyorum. Dayanmıyorum ontkent alleen de handeling en drukt op zichzelf geen onvermogen uit.
Probeer het zelf
Vul de juiste vorm van sıcak in: deze stof is bestand tegen hitte.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
sıcağa
sıcağa: de hitte is de belasting waartegen de stof bestand is, dus is de datief nodig. De laatste k van sıcak wordt ğ vóór -a; sıcağı zou accusatief zijn.
Gebruik de verleden tijd van dayanmak met “wij”: gisteren verdroegen we dit lawaai twee uur lang.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
dayandık
dayandık: het verdragen van het lawaai vond gisteren plaats. Na n begint de verleden uitgang met d, de klinker is ı en de laatste -k geeft “wij” aan.
Gebruik dayanmak in de tegenwoordige duurvorm voor: “Ik kan het niet langer verdragen.”
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
dayanamıyorum
dayanamıyorum: de spreker heeft de grens bereikt. De vorm voor onvermogen bevat -ama-; vóór -ıyor valt de laatste klinker daarvan weg. De gewone ontkenning dayanmıyorum geeft deze betekenis niet weer.
Gebruik de toekomstige tijd van dayanmak met “ik”: morgen zal ik de lange reis doorstaan.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
dayanacağım
dayanacağım: de spreker verwacht de reis van morgen te doorstaan. De k van de toekomstige uitgang -acak wordt ğ vóór de persoonsuitgang -ım; de stam dayan- blijft gelijk.
Oefenronde
Beantwoord vragen en zet waar mogelijk Turkse zinnen en woorden weer in elkaar. We bewaren je score.
Vul de juiste vorm van sıcak in: deze stof is bestand tegen hitte.
Gebruik de verleden tijd van dayanmak met “wij”: gisteren verdroegen we dit lawaai twee uur lang.
Gebruik dayanmak in de tegenwoordige duurvorm voor: “Ik kan het niet langer verdragen.”
Gebruik de toekomstige tijd van dayanmak met “ik”: morgen zal ik de lange reis doorstaan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Bewaar je voortgang
Maak gratis een account aan om je oefenresultaten daarin op te slaan.
Account maken en opslaanIk heb al een accountGebruik het vandaag
Schrijf een zin over hittebestendig materiaal, een over ergens tegenaan leunen en een over een mening die op waarnemingen berust. Oefen daarna de vormen van çözmek.